Bron: New Scientist | Methode: Herschreven
Origineel: “6 incredible new dinosaurs we discovered in 2025”
Palaeontologists reported some remarkable dinosaur fossils this year, including a Velociraptor relative, a dome-headed pachycephalosaur and one of the most heavily armoured creatures that ever lived
Het jaar 2025 heeft zich opnieuw bewezen als een gouden jaar voor de paleontologie. Onderzoekers over de hele wereld hebben zes buitengewone nieuwe dinosaurussoorten ontdekt die ons begrip van deze prehistorische reuzen verder uitbreiden. Van de woestijnen van Mongolië tot de vlaktes van Patagonië, deze vondsten tonen de verbazingwekkende diversiteit van het leven op aarde miljoenen jaren geleden.
**De oudste koepelkop uit Mongolië**
In de uitgestrekte landschappen van Mongolië stootten paleontologen op een bijzondere vondst: Zavacephale rinpoche, een koepelkoppige dinosaurus die 108 miljoen jaar geleden leefde. Deze ontdekking is bijzonder omdat het de oudste van zijn soort is die ooit werd gevonden.
Toen de wetenschappers de fossiele schedel voor het eerst uit de grond zagen steken, beschreven zij het als een “cabochon-juweel” – een polijstvorm die doet denken aan edelstenen. Dit exemplaar was nog maar een tiener in dinosaurustermen en zou ongeveer een meter lang zijn geweest met een gewicht van zo’n 6 kilogram. Ter vergelijking: andere soorten in deze groep konden wel 4 meter lang worden en tot 400 kilogram wegen. Het is zeker geen dier waarmee je zou willen botsen, gezien zijn stevige koepelvormige schedel.
**Een barok pantsermonster uit Marokko**
Uit Marokko komt een 165 miljoen jaar oude vondst die wetenschappers letterlijk sprakeloos maakte. Spicomellus afer, een soort ankylosaurus, behoort mogelijk tot de zwaarst bepanserde wezens die ooit hebben geleefd. Susannah Maidment van het Natural History Museum in Londen verklaarde dat het dier zo bizar was dat er niet genoeg hyperboolen bestonden om het te beschrijven.
Uiteindelijk kozen de onderzoekers voor het woord “barok” om de unieke uitstraling van deze dinosaurus te vatten. Deze term, oorspronkelijk gebruikt voor de kunststroming uit de 17de eeuw, lijkt perfect te passen bij de overdadige en complexe bepansering van dit prehistorische wezen.
**Edward Scissorhands van de Gobi-woestijn**
In diezelfde Gobi-woestijn werd een 90 miljoen jaar oud fossiel ontdekt dat doet denken aan de bekende filmfiguur Edward Scissorhands. Duonychus tsogtbaatari was een tweevoetig, plantenetend dier met slechts twee vingers aan elke hand. Deze vingers waren echter allesbehalve gewoon: ze waren bewapend met twee gigantische klauwen van wel 30 centimeter lang.
Ondanks deze indrukwekkende wapens was het dier vegetariër en gebruikte waarschijnlijk zijn klauwen om takken vast te grijpen en naar zijn mond te trekken. Het toont aan hoe misleidend het uiterlijk van dinosaurussen kan zijn – wat eruitziet als een gevaarlijk roofdier bleek een vredelievende planteneter te zijn.
**Een gevaarlijkere Velociraptor**
Fans van Jurassic Park mogen dan rillen bij de gedachte aan Velociraptors, maar die filmmonsters zouden waarschijnlijk niets zijn geweest vergeleken met Shri rapax. Deze Velociraptor-achtige dinosaurus, eveneens gevonden in de Gobi-woestijn, had handen en klauwen zo woest dat zijn naam werd geïnspireerd door het woord “roofzuchtig”.
Met een lengte van 2 meter behoorde dit dier mogelijk tot de gevaarlijkste roofdieren die tussen 75 en 71 miljoen jaar geleden jaagden in de uitgestrekte zandduinen en verspreide meren van die tijd. Het toont de evolutionaire verfijning van roofdieren in het late Krijt-tijdperk.
**Vogel of dinosaurus uit China**
Uit China komt een 150 miljoen jaar oud fossiel dat onderzoekers voor raadsels stelde: Baminornis zhenghensis. Is het een vogel? Is het een dinosaurus? Het kwartelgrote wezen bracht wetenschappers in verwarring over zijn plaats in de evolutionaire boom.
Uiteindelijk concludeerden zij dat het mogelijk de vroegst bekende vogel is – hoewel vogels natuurlijk ook een soort dinosaurus zijn. De doorslag gaf het feit dat het dier een veel kortere staart had dan Archaeopteryx, een ander fossiel dat lange tijd werd beschouwd als een vroege verwant van moderne vogels. De ontdekking toont aan dat de korte staarten die kenmerkend zijn voor moderne vogels veel eerder evolueerden dan voorheen werd gedacht.
**Roofdier met krokodillenpoot tussen de tanden**
Tot slot bracht Patagonië een bijzonder dramatische vondst voort: Joaquinraptor casali, een 66 miljoen jaar oude dinosaurus met een krokodillenpoot vastgeklemd in zijn kaak. Geen enkele hoeveelheid tandfloss zou dit woeste dier hebben kunnen helpen.
Deze nieuwe megaraptor-soort was bewapend met een duimklauw zo groot als een menselijke onderarm en behoorde mogelijk tot de felste roofdieren van het Krijt-tijdperk. Hoewel Tyrannosaurus rex waarschijnlijk groter was, had deze nieuwe dinosaurus veel sterkere en gespierder armen. Het onderzochte exemplaar was minstens 19 jaar oud toen het stierf, ongeveer 7 meter lang en woog minstens een ton.
**Vooruitblik op de paleontologie**
Deze zes ontdekkingen onderstrepen hoe rijk en divers het prehistorische leven was. Van bepanserde herbivoren tot gespecialiseerde roofdieren, van vroege vogels tot unieke klauwendragers – elk fossiel vertelt een nieuw hoofdstuk in het verhaal van het leven op aarde. Met locaties als de Gobi-woestijn die zich blijven bewijzen als paleontologische hotspots, mogen we verwachten dat de komende jaren nog meer spectaculaire vondsten zullen opleveren die ons begrip van dinosaurussen verder zullen verdiepen.