Wetenschappers hebben mogelijk een verborgen netwerk van microscopische kanalen in onze hersenen ontdekt dat helpt bij het afvoeren van metabolisch afval. Deze verrassende vondst kwam aan het licht door puur toeval en zou ons begrip van hersenzieken zoals Alzheimer drastisch kunnen veranderen.
De ontdekking gebeurde toen onderzoeker Shiju Gu van Harvard University hersenweefsel van muizen met een Alzheimer-achtige aandoening bestudeerde. Hij was eigenlijk op zoek naar het eiwit beta-amyloïd, maar stuitte onverwacht op tientallen buisvormige structuren die nog nooit eerder waren waargenomen.
“Dit is mijn belangrijkste ontdekking in 30 jaar”, zegt hoofdonderzoeker Chongzhao Ran enthousiast. “Het is de droom van elke wetenschapper.”
Het onderzoeksteam vond deze zogenaamde ‘nanoscale lymphatic-like vessels’ (NLV’s) in alle onderzochte hersengebieden, waaronder de hersenschors die verantwoordelijk is voor denken en probleemoplossen, de hippocampus voor geheugenvorming, en de hypothalamus die slaap en lichaamstemperatuur regelt.
De structuren lijken zich rond de bloedvaten van de hersenen te wikkelen en zijn mogelijk verbonden met het glymfatische systeem – het bekende afvoersysteem van de hersenen dat tijdens de slaap metabolisch afval opruimt. Cruciaal is dat het team deze structuren ook aantrof in hersenweefsel van overleden Alzheimerpatiënten.
Niet alle experts zijn echter overtuigd. Per Kristian Eide van de Universiteit van Oslo, die niet bij het onderzoek betrokken was, noemt de ontdekking potentieel “enorm” maar waarschuwt dat de zwakke kleuring van de structuren erop kan wijzen dat het geen echte lymfevaten zijn.
Christopher Brown van de Universiteit van Southampton vraagt zich zelfs af of de structuren niet gewoon artefacten zijn van de gebruikte beeldvormingstechniek. Hij wijst erop dat eerdere studies met betrouwbaardere methoden zoals elektronenmicroscopie deze structuren nooit hebben waargenomen.
Het onderzoeksteam plant daarom vervolgonderzoek met preciezere technieken om de aard van hun ontdekking definitief vast te stellen. Mocht de vondst bevestigd worden, dan zou dit niet alleen ons begrip van Alzheimer kunnen revolutioneren, maar ook nieuwe behandelmogelijkheden kunnen openen voor verschillende neurologische aandoeningen zoals Parkinson.
De resultaten zijn voorlopig gepubliceerd in bioRxiv en wachten nog op peer review door andere wetenschappers.
