Een nieuwe wetenschappelijke studie toont aan dat de tijgermug het chikungunya-virus kan overdragen bij veel lagere temperaturen dan voorheen gedacht. Terwijl onderzoekers eerder uitgingen van minimaal 16 tot 18 graden Celsius, blijkt nu dat al 13,8 graden voldoende is voor virusoverdracht. Deze bevinding heeft belangrijke gevolgen voor België, waar onze zomermaanden hierdoor een potentiële risicoperiode worden.
Tijgermug rukt op in Vlaanderen
De tijgermug, oorspronkelijk afkomstig uit Azië, wint terrein in Europa door de opwarming van het klimaat. Deze kleine mug met karakteristieke zwart-witte strepen heeft zich inmiddels gevestigd in minstens acht Belgische gemeenten waar ze de winter kan overleven. De soort staat bekend om het overdragen van tropische aandoeningen zoals dengue, zika en chikungunya.
Vlaanderen houdt de verspreiding nauwlettend in de gaten via het platform muggensurveillance.be, waar burgers waarnemingen kunnen melden. Sciensano coördineert deze monitoring om de opkomst van deze invasieve soort te volgen.
Uitgebreid risicovenster voor besmetting
De nieuwe inzichten uit het Journal of the Royal Society Interface verbreden het gevaarlijke temperatuurbereik aanzienlijk. In de meeste Belgische regio’s, uitgezonderd de Ardennen, vormen juli en augustus nu officiële risicomaanden. In warmere streken zoals de Kempen komt zelfs juni in aanmerking als potentiële besmettingsperiode.
Hoewel het virus zich bij koude omstandigheden minder snel vermenigvuldigt en de muggen minder actief zijn, blijft de ideale temperatuur voor overdracht 25,6 graden Celsius. Bij deze temperatuur functioneert de tijgermug optimaal.
Pijnlijke maar niet fatale ziekte
Chikungunya treft ongeveer drie van de vier besmette personen, maar het verloop is zelden levensbedreigend. Steven Van den Broucke van het Instituut voor Tropische Geneeskunde legt uit dat de symptomen aanvankelijk lijken op griep: hoge koorts, hoofdpijn en spier- en gewrichtspijn. Ook huiduitslag en oogklachten kunnen optreden.
Het werkelijke probleem ontstaat na de acute fase. Bij ongeveer dertig procent van de patiënten ontwikkelen zich langdurige gewrichtspijnen die maanden kunnen aanhouden. Een kleine groep kampt zelfs jaren met klachten doordat het virus een auto-immuunreactie uitlokt waarbij het lichaam de eigen gewrichten aanvalt.
Preventie en behandeling
Er bestaat geen specifieke genezing voor chikungunya, maar symptoombestrijding is mogelijk. Sinds vorig jaar is er wel een vaccin beschikbaar dat de Hoge Gezondheidsraad aanbeveelt voor reizigers tussen 12 en 64 jaar die naar epidemiegebieden trekken.
De Vlaamse overheid roept op tot preventieve maatregelen door stilstaand water te vermijden, omdat tijgermuggen hun eieren leggen in kleine waterverzamelingen zoals emmers, bloempotten en regenwateropvang.
Nog geen lokale besmettingen in België
Tot nu toe registreerde België geen gevallen van chikungunya die door lokale muggen werden overgedragen. Wel keerden vorig jaar minstens 94 Belgen besmet terug uit het buitenland, voornamelijk door een uitbraak op het Franse eiland Réunion. In buurlanden zoals Frankrijk en Italië vonden al meerdere kleinschalige uitbraken plaats.
Van den Broucke benadrukt dat er geen reden is voor paniek, maar roept wel op tot waakzaamheid: ‘We moeten de situatie goed blijven opvolgen om tijdig te kunnen ingrijpen.’
