Wetenschappers hebben een doorbraak gerealiseerd door het oudste bekende RNA-virus bij mensen te identificeren in longweefsel van een vrouw die 250 jaar geleden in Londen stierf. Deze ontdekking markeert een mijlpaal in de virologie en opent nieuwe perspectieven voor onderzoek naar historische ziekten.
Het onderzoeksteam, geleid door Erin Barnett van het Fred Hutchinson Cancer Center in Seattle, slaagde erin genetisch materiaal te isoleren uit longmonsters die bewaard werden in het Hunterian Anatomy Museum van de Universiteit van Glasgow. De specimens stammen uit de jaren 1770 en bevatten resten van een rhinovirus – het type virus dat gewone verkoudheden veroorzaakt.
Deze vondst is bijzonder omdat RNA veel minder stabiel is dan DNA en normaliter binnen enkele uren na de dood afbreekt. Terwijl DNA-sporen van virussen tot 50.000 jaar oud al eerder werden teruggevonden, bleef RNA-detectie beperkt tot uitzonderlijk goed geconserveerde materialen zoals permafrost of gedroogde zaden.
De onderzoekers werkten met extreem gefragmenteerde RNA-stukjes van slechts 20 tot 30 nucleotiden lang, terwijl RNA-moleculen in levende cellen gewoonlijk meer dan 1000 nucleotiden bevatten. ‘Het was alsof we informatie uit veel kleine puzzelstukjes moesten reconstrueren,’ legt Barnett uit.
Door het historische virusgenoom te vergelijken met moderne databases, ontdekten de wetenschappers dat het behoort tot de rhinovirus A-groep en het nauwst verwant is aan het huidige genotype A19. Volgens hun berekeningen hadden beide viruslijnen voor het laatst een gemeenschappelijke voorouder in de 17de eeuw.
Naast het rhinovirus vonden de onderzoekers ook bewijs van bacteriën die luchtwegaandoeningen veroorzaken, wat verklaart waarom de vrouw lijdt aan ernstige ademhalingsproblemen.
Voor België en Europa betekent deze ontdekking dat historische pathologiecollecties in musea en universiteiten mogelijk vergelijkbare schatten bevatten. Experten verwachten dat deze doorbraak een explosie aan onderzoek naar RNA-virussen zal veroorzaken, wat cruciaal inzicht kan geven in virusevolutie over eeuwen heen.
