Bron: Science Daily | Methode: Herschreven
Origineel: “New fossils in Qatar reveal a tiny sea cow hidden for 21 million years”
Fossils from Qatar have revealed a small, newly identified sea cow species that lived in the Arabian Gulf more than 20 million years ago. The site contains the densest known collection of fossil sea cow bones, showing that these animals…
In de woestijn van Qatar hebben wetenschappers een opmerkelijke ontdekking gedaan: fossielen van een tot nu toe onbekende soort zeekoe die meer dan 20 miljoen jaar geleden in de Perzische Golf leefde. De vondst toont aan dat deze mariene zoogdieren al sinds onheuglijke tijden een cruciale rol spelen in het onderhoud van zeegrasecosystemen in de regio.
**Rijkste fossielenvondst ter wereld**
Het onderzoek, een samenwerking tussen het Smithsonian’s National Museum of Natural History en Qatar Museums, werd op 10 december gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PeerJ. De fossielen werden gevonden op de Al Maszhabiya-site in het zuidwesten van Qatar, die nu geldt als de rijkste verzameling fossiele zeekoeienresten ter wereld.
“We ontdekten een verre verwant van doegongs in rotsen op minder dan 16 kilometer afstand van een baai met zeegrasgebieden die vandaag hun hoofdhabitat vormen”, verklaart Nicholas Pyenson, conservator van fossiele zeezoogdieren bij het National Museum of Natural History en hoofdauteur van de studie. “Dit deel van de wereld is al 21 miljoen jaar een ideaal zeekoeienhabitat – alleen werd die rol door verschillende soorten ingenomen doorheen de tijd.”
Het onderzoeksteam documenteerde zeekoeienresten op meer dan 170 verschillende locaties verspreid over het terrein. Pyenson vergelijkt de vondst met Cerro Ballena in de Atacama-woestijn in Chili, waar hij en andere onderzoekers eerder een grote verzameling walvisfossielen hadden blootgelegd.
**Een nieuwe soort: Salwasiren qatarensis**
De wetenschappers hebben de uitgestorven zeekoe officieel geclassificeerd als een nieuwe soort: Salwasiren qatarensis. De genusnaam verwijst naar de Baai van Salwa, een nabijgelegen deel van de Golf waar vandaag nog steeds doegongs leven. De soortnaam “qatarensis” eert Qatar, het land waar de fossielen werden ontdekt.
“Het leek ons gepast om de naam van het land te gebruiken voor de soort, omdat het duidelijk aangeeft waar de fossielen werden ontdekt”, aldus Ferhan Sakal, hoofd opgravingen en sitebeheer bij Qatar Museums en mede-auteur van de studie.
Op basis van hun schattingen woog Salwasiren ongeveer 113 kilogram, vergelijkbaar met het gewicht van een volwassen panda of een zwaargewicht bokser. Dat maakt deze prehistorische zeekoe relatief klein vergeleken met hedendaagse doegongs, die bijna acht keer zwaarder kunnen worden.
**Eeuwenlange geschiedenis van zeegrasonderhoud**
De fossielen leveren bewijs dat er meer dan 20 miljoen jaar geleden uitgestrekte zeegrasgebieden bestonden in de regio, tijdens een periode waarin de Golf een grote mariene biodiversiteit ondersteunde. Net zoals hun moderne verwanten zouden deze prehistorische zeekoetjes hebben bijgedragen aan het onderhoud van deze onderwater weiden door te grazen en sediment te verstoren.
“De dichtheid van de Al Maszhabiya-fossielenvondst geeft ons een belangrijke aanwijzing dat Salwasiren in het Vroeg-Mioceen de rol van zeegras-ecosysteemingenieur speelde, net zoals doegongs dat vandaag doen”, legt Pyenson uit. “Er heeft een volledige vervanging plaatsgevonden van de evolutionaire acteurs, maar niet van hun ecologische rollen.”
Hoewel de botten gelijkenissen vertonen met die van moderne doegongs, zijn er ook duidelijke verschillen. De prehistorische dieren hadden nog achterpootbotten, die hedendaagse doegongs en lamantijnen tijdens hun evolutie hebben verloren. De uitgestorven soort had ook een rechte snuit en kleinere slagtanden.
**Van reptielenbotten tot werelderfgoed**
Het Al Maszhabiya-terrein heeft een interessante ontdekkingsgeschiedenis. Geologen stootten er voor het eerst op in de jaren 1970 tijdens mijnbouw- en petroleumonderzoeken, waarbij zij dachten reptielbotten te hebben gevonden. Toen paleontologen het gebied begin jaren 2000 opnieuw bezochten, herkenden zij de botten als behorend tot prehistorische zeekoetjes.
“Het gebied werd ‘doegongkerkhof’ genoemd onder de leden van onze organisatie”, vertelt Sakal. “Maar op dat moment hadden we geen idee hoe rijk en uitgestrekt het bottenbed eigenlijk was.”
Omringende rotslagen suggereren dat de fossielen dateren uit het Vroeg-Mioceen, ongeveer 21 miljoen jaar geleden. Het gebied was ooit een ondiepe zee bewoond door haaien, barracuda-achtige vissen, prehistorische dolfijnen en zeeschildpadden.
**Toekomstperspectieven**
Sakal hoopt dat de voortgezette samenwerking tussen Qatar Museums en het Smithsonian tot verdere ontdekkingen zal leiden op Al Maszhabiya en andere nabijgelegen locaties. Het beschermen van de site heeft topprioriteit, en het team is van plan het terrein voor te dragen voor erkenning als UNESCO Werelderfgoedsite.
“Het belangrijkste onderdeel van onze samenwerking is ervoor zorgen dat we de best mogelijke bescherming en beheer bieden voor deze sites, zodat we ze kunnen bewaren voor toekomstige generaties”, benadrukt Sakal.
De vondst krijgt ook een digitaal leven: samen met het Smithsonian’s Digitization Program Office hebben de onderzoekers digitale scans gemaakt van verschillende fossielensites en van fossilefragmenten van de nieuw beschreven soort. Deze 3D-modellen kunnen verkend worden via het open-source Smithsonian Voyager-platform.
Deze baanbrekende ontdekking toont aan hoe ecosystemen millennia lang kunnen blijven functioneren, ook al veranderen de soorten die er een hoofdrol in spelen. Voor de bedreigde doegongs van vandaag – die te kampen hebben met bijvangst, kustverstedelijking en klimaatverandering – biedt de langetermijngeschiedenis mogelijk waardevolle inzichten voor hun behoud.