Bron: NOS Algemeen | Methode: Herschreven
Origineel: “Nieuwjaarsbrand Zwitserland leeft extra in Volendam, dorp biedt hulp aan”
Volendam heeft hulp geboden aan Crans-Montana, waar tijdens de nieuwjaarsnacht tientallen mensen omkwamen bij een brand in een bar. Vanwege de eigen ervaringen en parallellen met de cafébrand in Volendam leeft de brand in Zwitserland extra in het dorp, schrijft…
De brand in een bar in het Zwitserse skigebied Crans-Montana tijdens de nieuwjaarsnacht, waarbij tientallen mensen omkwamen, heeft een diepe indruk achtergelaten in het Nederlandse vissersdorp Volendam. Het timing kon niet pijnlijker zijn: precies 25 jaar na de eigen tragische cafébrand heeft Volendam hulp aangeboden aan de Zwitserse gemeente.
**Parallellen met eigen drama**
Op 1 januari 2001 kwamen in café ‘t Hemeltje in Volendam veertien mensen om het leven door een brand. Tweehonderd mensen raakten gewond tijdens het nieuwjaarsfeest in het drukke café. Een kwart eeuw later herhaalde de geschiedenis zich op tragische wijze in de Alpen.
“Ik dacht echt: verdomme, hoe kan dit nu weer gebeuren? Dit is de laatste grote herdenking en dan gebeurt precies hetzelfde. Echt bizar”, reageert Gerie Smit, die 25 jaar geleden aanwezig was bij de brand in café ‘t Hemeltje en inmiddels als journalist werkt bij regionale omroep NH.
De gelijkenissen tussen beide drama’s zijn schrijnend: beide branden gebeurden tijdens nieuwjaarsfeesten in drukke uitgaansgelegenheden, beide troffen voornamelijk jonge mensen en beide veroorzaakten een enorme schok in de lokale gemeenschappen.
**Herdenking overschaduwd door nieuws uit Zwitserland**
Gisteren werd in Volendam de brand van 25 jaar geleden uitgebreid herdacht. De kerkdienst en onthulling van een herdenkingsboom in een plantsoen aan de Roerstraat stonden echter in het teken van de actuele gebeurtenissen in Zwitserland.
“Tijdens de kerkdienst waren mensen bezig met de vergelijkbare gebeurtenissen in Zwitserland”, vertelt Smit. “In de kerk keken we stiekem op onze mobieltjes. Deze keer zijn er ook beelden van. In 2001 was dat niet zo, want je had nog geen telefoons met camera’s.”
Na de officiële herdenking kwam het gesprek over de Zwitserse brand pas echt op gang. “Mensen vroegen aan elkaar: ‘Heb je het al gehoord van Zwitserland?’ Iedereen had het erover, ook daarna in cafés en appgroepen”, aldus de journaliste.
**Hulp van ervaringsdeskundigen**
Erik Tuijp, voorzitter van de stichting Nazorg Nieuwjaarsbrand Volendam, heeft namens zijn gemeenschap hulp aangeboden aan Crans-Montana. Deze solidariteit is niet nieuw voor Volendam: destijds kreeg het dorp zelf steun uit de Zweedse stad Göteborg, die in 1998 werd getroffen door een verwoestende brand in een discotheek.
“Wij hebben onze hulp aangeboden, maar het is nog niet zo dat ik direct contact heb met iemand”, legt Tuijp uit. “In het begin van zo’n ramp heerst er een enorme chaos en ik weet uit ervaring dat de hulpdiensten eerst bezig zijn om orde te scheppen.”
**Waardevolle Zweedse steun als voorbeeld**
De ervaring met Zweedse hulpverlening uit 2001 toont volgens Tuijp de waarde van steun van ervaringsdeskundigen aan. “Het was heel nuttig om te horen hoe zij daarmee zijn omgegaan. In februari 2001 zijn we met een groep betrokkenen naar de Zweedse stad geweest om deze slachtoffers te ontmoeten.”
De uitwisseling tussen beide getroffen gemeenschappen bleek wederzijds waardevol. “Twee maanden later zijn zo’n 35 van hen in Volendam geweest. Het heeft van beide kanten een enorme indruk gemaakt. De Zweedse slachtoffers voelden zich ook enorm gesteund door ons, hoorde ik.”
**Complexe situatie voor hulpverlening**
Toch voorziet Tuijp een complexere situatie bij eventuele hulpverlening aan de slachtoffers van Crans-Montana. “Veel slachtoffers zijn buitenlandse toeristen. Velen van hen zijn nog jong en ernstig gewond. Maar als ze openstaan voor hulp, dan zijn wij er.”
Deze internationale dimensie maakt de situatie anders dan destijds in Volendam, waar het voornamelijk lokale jongeren betrof die langdurig in dezelfde gemeenschap bleven en samen konden genezen van het trauma.
**Solidariteit tussen getroffen gemeenschappen**
Het aanbod van Volendam illustreert hoe gemeenschappen die door vergelijkbare tragedies zijn getroffen, elkaar kunnen steunen met unieke ervaringsdeskundigheid. De pijn van het eigen verlies wordt omgezet in solidariteit en praktische hulp voor anderen die hetzelfde meemaken.
Voor Volendam betekent de brand in Zwitserland een pijnlijke confrontatie met het eigen verleden, maar ook een kans om de lessen en steun die zij destijds ontvingen, door te geven aan een nieuwe generatie slachtoffers. Of deze hulp daadwerkelijk tot stand komt, hangt af van de behoeften van de getroffen gemeenschap in Crans-Montana en de praktische mogelijkheden voor internationale samenwerking in de nasleep van deze nieuwe tragedie.