De Vlaamse regering slaagde er vorig jaar niet in om het volledige budget voor sociale huisvesting te benutten. Van de geplande miljard euro bleef maar liefst 238 miljoen euro ongebruikt – een kwart van het beschikbare bedrag. Waarnemend minister van Wonen Hans Bonte (Vooruit) erkent dat de cijfers ‘pijnlijk’ zijn, maar verzekert dat dit het bouwprogramma niet in gevaar brengt.
Historisch budget blijkt moeilijk om te zetten
Hoewel voormalig minister Melissa Depraetere (Vooruit) bij het begin van de regeerperiode een recordbudget van zes miljard euro had vrijgemaakt, blijkt de praktische uitvoering veel complexer. Uit cijfers die oppositiepartijen PVDA en Groen opvroegen, blijkt dat van het jaarlijkse budget van één miljard euro slechts 742 miljoen euro daadwerkelijk werd besteed aan leningen voor sociale woningprojecten.
Het probleem wordt nog schrijnender wanneer men weet dat er voor 2025 zelfs twee miljard euro klaarstond: het reguliere jaarbudget aangevuld met het overgedragen bedrag uit 2024. Door de regelgeving kunnen budgetten echter maar één jaar worden doorgeschoven, waardoor het restbedrag van 238 miljoen euro technisch verloren gaat voor zijn oorspronkelijke doel.
Scherpe kritiek van oppositie
Groen-parlementslid Nadia Naji toont zich bijzonder kritisch over deze gang van zaken. ‘Het tempo ligt veel te laag en de resultaten zijn onvoldoende’, stelt ze. ‘Met 210.000 gezinnen en alleenstaanden op de wachtlijst voor een sociale woning, houdt Vooruit deze mensen gewoon in de wachtrij met dit beleid.’
De kritiek krijgt extra gewicht omdat Vooruit tijdens de vorige legislatuur vanuit de oppositiebanken minister Matthias Diependaele (N-VA) zwaar onder vuur nam wanneer budgetten niet volledig werden benut.
Drie hoofdoorzaken voor vertraging
Minister Bonte wijst op drie concrete factoren die de trage uitvoering verklaren. Ten eerste waren talrijke sociale huisvestingsmaatschappijen verwikkeld in fusieprocessen, wat voor aanzienlijke vertragingen zorgde in hun werkzaamheden.
Daarnaast speelt de economische realiteit van sterk gestegen bouwkosten een rol. ‘De kosten schoten omhoog, waardoor we de subsidiëring moesten bijsturen om de ingediende woonprojecten financieel haalbaar te houden’, verklaart Bonte.
Als derde element benadrukt de minister de cruciale rol van lokale besturen. Gemeenten moeten volgens hem hun plannen beter definiëren en duidelijk maken welke doelstellingen ze de komende jaren nastreven op het vlak van sociale huisvesting.
Nieuw decreet moet doorbraak brengen
Ondanks de tegenvallende cijfers houdt Bonte vast aan de ambitie om tegen 2042 56.000 extra betaalbare woningen te realiseren. Hij zet zijn hoop op het nieuwe BSO-decreet (Bindend Sociaal Objectief), waarover het Vlaams Parlement volgende week een stemming houdt.
Dit decreet legt gemeenten concrete langetermijndoelstellingen op voor hun sociaal woonaanbod. ‘Deze wetgeving zal lokale besturen stimuleren, of indien nodig dwingen, om projecten te ontwikkelen’, aldus Bonte, die de oppositie oproept het voorstel te steunen.
Budget krijgt nieuwe bestemming
Het onbestede bedrag verdwijnt niet volledig in het niets, benadrukt de minister. De Vlaamse regering besliste het overschot een andere bestemming te geven. Ruim 100 miljoen euro wordt geïnvesteerd in de bouw van betaalbare studentenhuisvesting. Het resterende geld gaat naar extra subsidies voor lokale woonmaatschappijen, die door de gestegen grond- en bouwprijzen meer financiële ademruimte nodig hebben voor hun lopende projecten.
