Bron: NOS Algemeen | Methode: Herschreven
Origineel: “'Te goede' oogst leidt tot overaanbod: 'Kolen van paar kilo'”
Dat een oogst te goed kan zijn, voelt tegenstrijdig. Het is het geval bij de Nederlandse telers. Door een goed groeiseizoen vorig jaar, zitten zij nu met ten minste een miljoen kilo groenten zonder bestemming. Het is in de boerenwereld…
Het klinkt paradoxaal, maar voor Nederlandse groentelers kan een te goede oogst een ramp betekenen. Door het warme en droge voorjaar van vorig jaar zitten telers nu met minstens een miljoen kilogram groenten zonder bestemming. Van reusachtige kolen tot bergen pompoenen: het overaanbod zorgt voor hoofdbrekens in de sector.
Wanneer succes tot problemen leidt
Het fenomeen is niet nieuw in de boerenwereld, legt Thijs Geijer uit, sectoreconoom bij ING. De logica is simpel maar pijnlijk voor de telers: een overvloed aan groenten betekent een laag aanbod en daarmee lage prijzen. Bovendien voldoen veel van de groenten niet aan de strenge normen van supermarkten.
“Ze zeggen weleens: de grootste ramp is geen ramp. Want groeit het te goed, dan is er veel aanbod in de markt en dus een lage prijs.”
Gewassen als aardappelen, wortelen en kolen hebben het vooral zwaar te verduren. Het probleem wordt nog verergerd doordat sommige groenten simpelweg te groot zijn geworden voor verkoop in reguliere winkels.
Kolen van meerdere kilo’s
Johan Pals, een van de getroffen telers, illustreert het probleem perfect. Hij zit met een enorm overschot aan kolen die bovendien veel te groot zijn voor de supermarktschappen. Waar een normale kool tussen de 700 gram en een kilogram weegt, brengen zijn exemplaren meerdere kilo’s op de weegschaal.
De oorzaak ligt in een kettingreactie: door het overschot aan aardappelen bleef zijn opslag vol, waardoor de kolen niet op tijd konden worden geoogst. Hierdoor groeiden ze gewoon door tot gigantische proporties. Het resultaat: 190.000 kilogram biologische kool die wacht op een nieuwe eigenaar.
Reddingsacties op grote schaal
Om deze voedselberg niet te laten verspillen, springt organisatie No Waste Army in de bres. Medeoprichter Thibaud van der Steen organiseert naar eigen zeggen de grootste ‘reddingsactie’ tot nu toe. Geïnteresseerden kunnen bij zes telers verspreid over Nederland terecht om voor een vast bedrag groenten op te halen of geld te doneren aan de Voedselbank.
Chris Poelen uit het Gelderse Groesbeek zit met meer dan 50.000 hokkaido-pompoenen. Hij ervaarde het contrast met 2024 aan den lijve: toen had hij door het koude en natte weer juist minder dan verwacht.
“Soms is het hollen en dan weer stilstaan. De natuur bepaalt. Dat is het leven van de boer.”
Strenge supermarktnormen als bottleneck
Volgens No Waste Army ligt een belangrijke oorzaak van het probleem bij de strenge specificaties van supermarkten. Inkopers bepalen vaak een jaar van tevoren wat er van het land moet komen, maar de natuur houdt zich niet aan menselijke planningen.
Van der Steen ziet wel bereidheid tot verandering bij supermarkten, maar het systeem loopt achter. Te grote kolen passen bijvoorbeeld niet over transportbanden of in standaard kratjes. Supermarkten wijzen er wel op dat ze actief werken aan oplossingen:
- Jumbo biedt kleinere appels aan die normaal zouden worden geweigerd
- Albert Heijn verkoopt spinazie met hagelschade
- Aldi werkt samen met telers aan oplossingen bij overschotten
De rol van de consument
Ook consumenten spelen een belangrijke rol in deze problematiek. Van der Steen pleit ervoor dat zij zich bewuster worden van wat er in Nederland wordt geoogst en meebuigen wanneer een oogst mee- of tegenvalt. Het probleem is dat moderne consumenten minder goed weten hoe ze afwijkende groenten kunnen verwerken.
Geijer ziet dat gemak en kleinere huishoudens de doorslag geven. Minibloemkolen en kleine watermeloenen zijn populair, maar mensen gooien niet snel hun hele eetpatroon om voor een goede deal. Wel kunnen prijzen de vraag beïnvloeden.
Wat betekent dit?
Dit overschot toont de kwetsbaarheid van ons voedselsysteem aan. Terwijl er wereldwijd honger heerst, gaan in rijke landen miljoenen kilo’s groenten verloren omdat ze niet voldoen aan esthetische normen. Het vraagstuk raakt aan zowel duurzaamheid als de economische realiteit van boeren die afhankelijk zijn van weersgrillen.
De situatie vraagt om een herziening van het systeem waarbij supermarkten, consumenten en telers samen zoeken naar flexibelere oplossingen. Anders blijft de paradox bestaan dat een goede oogst voor boeren een slechte uitkomst betekent.