Nederland stopt samenwerking anti-drugsoperaties met VS na dodelijk geweld in Caribisch gebied

Nederland trekt zich terug uit internationale anti-drugsoperaties met de Verenigde Staten in het Caribisch gebied. De beslissing komt er nadat de Amerikanen sinds september een nieuwe, meer gewelddadige aanpak hanteren waarbij veronderstelde drugsbootjes onder vuur worden genomen. Daarbij zijn zonder vorm van proces meer dan honderd mensen om het leven gekomen.

Nederlandse marine beperkt zich tot eigen wateren

Demissionair minister Brekelmans van Defensie maakte de beslissing bekend tijdens een bezoek aan Aruba. De Nederlandse marineschepen zullen zich voorlopig beperken tot het bewaken van de territoriale wateren rond de drie Caribische eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao. Deze eilanden maken deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden en liggen strategisch in belangrijke routes van drugssmokkelaars.

Tot voor kort werkten Nederland en de VS nauw samen in de strijd tegen drugssmokkel in de regio. In internationale wateren waren het vaak Nederlandse mariniers die verdachte schepen enterden, dit op basis van Amerikaanse inlichtingen. De samenwerking tussen de Nederlandse marine en de Amerikaanse kustwacht was de afgelopen jaren intensief en succesvol.

Succesvolle samenwerking krijgt gewelddadige wending

De gezamenlijke operaties leverden de afgelopen vijf jaar aanzienlijke resultaten op. In de Cariben onderschepte de Nederlandse marine tienduizenden kilo’s cocaïne. Smokkelaars die werden aangehouden, werden doorgaans overgedragen aan de Amerikaanse autoriteiten voor berechting.

Sinds september kozen de Amerikanen echter voor een radicaal andere benadering. In plaats van verdachten aan te houden en voor de rechter te brengen, worden veronderstelde drugsbootjes nu onder vuur genomen. Deze tactiekwijziging heeft geleid tot meer dan honderd doden, zonder dat er sprake was van enige vorm van berechting.

“Dat is echt aan hen om dat te doen, daar maken wij geen deel van uit.”

Spanningen rond Venezuela verhogen onzekerheid

De situatie in de regio wordt verder gecompliceerd door de escalerende spanningen rond Venezuela. Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken informeerde de Tweede Kamer over de Amerikaanse aanvallen van afgelopen weekend op doelen in de omgeving van Caracas. Bij deze operatie werd president Maduro van Venezuela meegenomen en overgebracht naar New York.

De Nederlandse Caribische eilanden liggen op enkele honderden kilometers van de Venezolaanse hoofdstad, wat zorgt baart over mogelijke gevolgen van de escalatie. Het Nederlandse kabinet houdt de situatie daarom nauwlettend in de gaten.

Nederland bereidt zich voor op verschillende scenario’s

Hoewel er volgens het kabinet momenteel geen sprake is van een acute dreiging voor Aruba, Bonaire en Curaçao, staan beide ministeries paraat. Er zijn meerdere scenario’s uitgewerkt voor verschillende mogelijke ontwikkelingen:

• Het geval dat de eilanden langere tijd onbereikbaar raken door de spanningen
• Een mogelijke grote toestroom van vluchtelingen uit Venezuela
• Andere gevolgen van de escalerende situatie in de regio

Wat betekent dit?

De Nederlandse beslissing om zich terug te trekken uit de internationale anti-drugsoperaties illustreert de spanning tussen effectiviteit en rechtsstaat. Hoewel de samenwerking met de VS succesvol was in het onderscheppen van drugs, kan Nederland zich niet verenigen met de nieuwe Amerikaanse aanpak waarbij verdachten worden neergeschoten zonder proces. Nederland heeft alle betrokken partijen opgeroepen verdere escalatie in Venezuela te voorkomen en zich te houden aan het internationaal recht.

De terugtrekking markeert een belangrijke verschuiving in de Nederlandse benadering van veiligheid in het Caribisch gebied, waarbij mensenrechten en rechtsstaat zwaarder wegen dan operationele effectiviteit in de drugsbestrijding.