Wereld

Waarom stervende beschavingen altijd vervallen in degeneratie: Een analyse van de moderne tijd

Grote samenlevingen volgen vaak een voorspelbaar patroon voordat ze onvermijdelijk instorten. Van de dominantie van influencers en beroemdheden tot performatieve rijkdom en een epidemie van gokken: de tekenen van verval zijn overal. In deze analyse wordt de huidige staat van de westerse wereld gespiegeld aan historische cycli, waarbij specifiek wordt gekeken naar de theorieën van Sir John Glubb over de zes stadia van een beschaving. We bevinden ons momenteel in de laatste fase: het Tijdperk van de Decadentie.

Het kader van Sir John Glubb: De Age of Decadence

Sir John Glubb, een Britse generaal en historicus, analyseerde 11 rijken over een periode van 3.000 jaar. Volgens Glubb is decadentie een morele en spirituele ziekte die voortvloeit uit een te lange periode van rijkdom en macht. Dit leidt tot cynisme, een afname van religie, pessimisme en frivoliteit. Glubb stelt dat een land in dit stadium rijk is, maar geen echte vooruitgang meer ziet. De overtuiging dat morgen beter zal zijn dan vandaag verdwijnt, waardoor constructieve daden worden vervangen door zelfdestructieve gewoonten en oppervlakkig plezier.

De Romeinse beschaving dient hierbij als het klassieke voorbeeld. Terwijl de elites zich overgaven aan extreme excessen en de Colosseum gevuld was met tienduizenden mensen die schreeuwden om bloed, werd het rijk onbestuurbaar en corrupt. Zodra de Romeinen een glimp opvingen van het naderende einde, begonnen ze zich paradoxaal genoeg nog meer over te geven aan luxe en genot om de angst te bezweren.

De overgang van optimisme naar aandeelhouderskapitalisme

Voor veel mensen in het Westen begon de verschuiving richting decadentie rond de jaren 70. De maanlanding in 1969 markeerde een hoogtepunt van menselijk optimisme en technologische vooruitgang. Men verwachtte een toekomst met vliegende auto’s en zwevende steden. Echter, onder de oppervlakte groeide de onrust. Het vertrouwen in de overheid kelderde: waar 77% van de Amerikanen voor de maanlanding hun regering vertrouwde, was dit in 1980 gedaald tot ongeveer een kwart.

In de jaren 80 verschoof de focus van maatschappelijke dienstbaarheid naar puur financieel gewin. Bedrijven stopten met het investeren in hun werknemers en hun land, en richtten zich enkel nog op de aandeelhouders. De spreker merkt op dat het doel van de jongeren en ambitieuze mensen niet langer roem, eer of dienstbaarheid is, maar geld. Dit werd versterkt door wetgeving die het bedrijven mogelijk maakte om eigen aandelen in te kopen, wat de koers opdreef maar investeringen in echte innovatie en fabrieken ontmoedigde.

2007: Het kantelpunt van de moderne tijd

Het jaar 2007 wordt gepresenteerd als een cruciaal jaar dat de wereld voorgoed veranderde. De introductie van de iPhone, de opkomst van Netflix en de lancering van Twitter zorgden ervoor dat entertainment, seks, vriendschap en roem plotseling ‘instant’ werden en in de broekzak verdwenen. Tegelijkertijd brak de financiële crisis uit, wat leidde tot een explosie van schulden om deze nieuwe levensstijl te financieren.

Hierbij wordt een interessant onderscheid gemaakt tussen de visies van George Orwell en Aldous Huxley. Waar Orwell vreesde voor controle via pijn en verboden (1984), vreesde Huxley dat er geen reden meer zou zijn om boeken te verbieden, omdat niemand ze meer wilde lezen (Brave New World). De moderne wereld is een hybride van beide: we worden gecontroleerd door een constante stroom van plezier en digitale afleiding, terwijl de structurele controle op de achtergrond doorgaat.

De hegemonie van Big Tech en de ‘Brood en Spelen’

Met de opkomst van sociale media veranderde cultuur van iets dat organisch ontstaat naar iets dat door bedrijven wordt gefabriceerd. De focus verschoof van de publieke intellectueel (zoals Einstein) naar de ‘esthetische beroemdheid’ (zoals de Kardashians). In een wereld waarin kinderen vaker YouTuber willen worden dan astronaut, spiegelt de moderne tijd zich aan het Romeinse concept van brood en spelen (panem et circenses): hou de bevolking bezig met oppervlakkig vermaak, zodat ze niet merken dat de fundamenten van de samenleving wegvallen.

De dominantie van Big Tech leidde tot de ‘abonnementen-armada’, waarbij alles wat ooit eigendom was, nu wordt gehuurd. De spreker citeert een voormalig datahoofd van Facebook die klaagde dat de beste geesten van mijn generatie nadenken over hoe ze mensen op advertenties kunnen laten klikken. In plaats van vliegende auto’s kregen we 140 tekens op een scherm.

Biologisch verval en de les van Sparta

Een van de meest zorgwekkende tekenen van een stervende beschaving is de daling van het geboortecijfer. Het voorbeeld van Sparta illustreert dit: naarmate de stad rijker werd, kochten een paar rijke families al het land op. Hierdoor verloren gewone burgers hun status en de motivatie om kinderen te krijgen, omdat elk extra kind de eigen luxe in gevaar bracht. De bevolking kromp dramatisch, wat leidde tot een onvermijdelijke militaire ineenstorting.

Vandaag de dag zien we dit terug in Japan, Zuid-Korea en de VS. In Zuid-Korea worden er meer kinderwagens voor honden verkocht dan voor baby’s. De spreker citeert Glubb met de sombere vaststelling: De burgers van zo’n natie zullen geen moeite meer doen om zichzelf te redden, omdat ze er niet van overtuigd zijn dat er iets in het leven is dat het redden waard is.

Conclusie: Een gemedicamenteerd verval

Hoewel de parallellen met het verleden angstaanjagend zijn, is er één groot verschil: de moderne beschaving is extreem goed in het maskeren van haar eigen verval. Waar oude rijken hardhandig instortten, wordt de huidige achteruitgang geabsorbeerd in spreadsheets, schulden, subsidies en software. We kunnen BBP-groei en AI-vooruitgang rapporteren, terwijl er op maatschappelijk vlak geen wezenlijke progressie meer plaatsvindt.

Het resultaat is een vorm van ‘gemedicineerd verval’. We staren ons blind op de symptomen terwijl we de realiteit uitstellen. Of we nu zoals de Romeinen spectaculair instorten of decennia lang in een comfortabele stagnatie blijven hangen, is nog onbekend. Wat wel vaststaat is dat de signalen van de ‘Age of Decadence’ in volle gang zijn.

Dit artikel werd gegenereerd met Gemma 4 Abliterated · model huihui_ai/gemma-4-abliterated:31b.