Wereld

Jemenitische man stapt naar Europees Hof om drie vrouwen en dertien kinderen naar Nederland te halen

Een man uit Jemen die in Nederland asiel heeft gekregen, probeert via het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) zijn twee overige vrouwen en hun kinderen naar Nederland te laten overkomen. Omdat polygamie in Nederland verboden is, zou hij via een juridische omweg werken: eerst de kinderen naar Nederland halen, waarna zij een gezinsherenigingsaanvraag voor hun moeders kunnen indienen.

De zaak: drie vrouwen, dertien kinderen

De man vroeg asiel aan in Nederland samen met één van zijn drie vrouwen en acht kinderen die hij bij haar heeft. Die aanvraag werd ingewilligd en het gezin — man, één vrouw en de acht kinderen — woont inmiddels in Nederland. De man is echter ook getrouwd met twee andere vrouwen, bij wie hij nog meer kinderen heeft. In totaal gaat het om dertien kinderen verspreid over zijn drie huwelijken.

In Jemen is polygamie wettelijk toegestaan. In Nederland is dat uitdrukkelijk niet het geval. Een man kan hier juridisch slechts met één persoon gehuwd zijn. De twee andere vrouwen komen daarom niet in aanmerking voor gezinshereniging als echtgenote. Dat staat de man echter niet toe zijn pogingen te staken.

Beroep op Europees Hof voor de Rechten van de Mens

De man heeft zijn zaak inmiddels voorgelegd aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Hij beroept zich daarbij op artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat het recht op eerbiediging van het gezinsleven beschermt. Zijn argument luidt dat het scheiden van kinderen van hun moeders een schending van dat recht oplevert, en dat Nederland daarom verplicht zou zijn ook de overige vrouwen toe te laten.

Het EHRM behandelt zaken waarbij lidstaten van de Raad van Europa worden beschuldigd van schendingen van grondrechten. Een uitspraak van het Hof is bindend voor de betrokken staat. Als het Hof de man in het gelijk stelt, zou Nederland wettelijk verplicht kunnen worden zijn situatie te accommoderen — ook al druist dat in tegen de nationale wetgeving inzake polygamie.

De juridische omweg: kinderen als hefboom

Omdat de twee extra vrouwen zelf geen aanspraak kunnen maken op gezinshereniging als echtgenote, zou de constructie als volgt werken: de kinderen uit die huwelijken worden eerst naar Nederland gehaald. Dat kan mogelijk wél via de reguliere nareis, omdat het gaat om minderjarige kinderen van een erkende vluchteling. Eenmaal in Nederland kunnen deze kinderen vervolgens een gezinsherenigingsaanvraag indienen voor hun eigen moeder. Op die manier zouden de moeders alsnog naar Nederland kunnen komen, niet als echtgenotes van de man, maar als moeders van kinderen die hier legaal verblijven.

Critici noemen deze werkwijze een bewuste omzeiling van de Nederlandse regelgeving. Het gegeven dat meerdere advocaten bereid zijn de man in deze procedures bij te staan, wakkert de discussie over de grenzen van het asiel- en nareisrecht verder aan.

Bredere discussie over nareis en precedentwerking

De zaak roept vragen op die verder reiken dan dit individuele geval. Mochten de procedures slagen — hetzij via het EHRM, hetzij via de nareis-route — dan zou dat een precedent kunnen scheppen voor andere mannen met meerdere vrouwen en kinderen die eveneens asiel hebben aangevraagd in Europa. Jemen, maar ook andere landen waar polygamie gebruikelijk is, kennen situaties waarbij mannen meerdere grote gezinnen hebben.

In het gesprek dat in de video te horen is, wordt de bezorgdheid uitgesproken dat een positieve uitkomst voor de man een aanzuigende werking kan hebben: “Dan krijgen straks alle mensen met vijf, zes, zeven huwelijken die allemaal deze kant op willen. Dan wordt het nareis op nareis op nareis.” Het betreft hier een mening geuit door de sprekers in de video, niet een officieel standpunt van een overheidsinstelling.

Spanning tussen nationaal recht en Europese verplichtingen

De zaak illustreert een structurele spanning in het Europese migratierecht. Enerzijds hebben lidstaten het recht om hun eigen huwelijkswetgeving te bepalen en polygamie te verbieden. Anderzijds zijn zij gebonden aan het EVRM, dat het recht op gezinsleven garandeert. Hoe die twee belangen tegen elkaar worden afgewogen, is aan het EHRM om te beoordelen.

Nederland heeft in het verleden vergelijkbare zaken meegemaakt waarbij kinderen van polygame huwelijken succesvol nareis aanvroegen voor hun moeders. Rechters wegen daarbij telkens de belangen van het kind — een andere pijler van het Europese mensenrechtenkader — mee in hun oordeel. Dat maakt de juridische positie van de Nederlandse staat in dit soort zaken complex.

Reacties en maatschappelijk debat

De tweet waarin de zaak werd samengevat, bereikte in korte tijd ruim 227.000 impressies op X en werd meer dan 2.800 keer geliked. De reacties weerspiegelen een breed maatschappelijk ongemak met de manier waarop het Europese mensenrechtenkader in combinatie met het nareisrecht kan worden ingezet om situaties te legaliseren die in strijd zijn met de Nederlandse rechtsorde.

Voorstanders van een strenger asielbeleid zien de zaak als een bewijs dat het systeem fundamentele herziening behoeft. Mensenrechtenadvocaten benadrukken daarentegen dat kinderen niet de dupe mogen worden van huwelijksvormen die zij zelf niet hebben gekozen, en dat het recht op gezinsleven ook voor hen geldt. De uitkomst van de procedure bij het EHRM — en de eventuele precedentwerking daarvan — zal waarschijnlijk opnieuw het debat over de grenzen van het asiel- en nareisrecht aanwakkeren.