Bron: NOS Algemeen | Methode: Herschreven
Origineel: “Sneeuw is een flinke kostenpost, maar oplossingen zijn niet altijd het geld waard”
Veel geannuleerde vluchten, treinstations die helemaal platliggen, stilstaand vrachtverkeer in lange files; het winterweer is een flinke kostenpost voor logistieke uitvoerders. Voor die bedrijven lijkt het logisch om meer te investeren in manieren om infrastructuur sneller sneeuw- en ijsvrij te…
Het winterweer van de afgelopen dagen heeft de Nederlandse logistieke sector miljoenen euro’s gekost. Geannuleerde vluchten, stilstaande treinen en vastgelopen vrachtverkeer zorgen voor aanzienlijke financiële schade. Toch overwegen bedrijven niet om massaal te investeren in betere winterinfrastructuur – de kosten wegen niet op tegen de baten voor enkele sneeuwdagen per jaar.
Luchtvaart kampt met tekort aan ontijsapparatuur
Op Schiphol moeten vliegtuigen volledig ijsvrij gemaakt worden voordat ze mogen opstijgen. Dit gebeurt met speciale apparatuur die vloeistof op de toestellen spuit, een proces dat tussen de 5 en 20 minuten duurt per vliegtuig. Bij gemiddeld 1300 vluchten per dag ontstaat er al snel een knelpunt.
Luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft legt uit dat zelfs kantoorpersoneel wordt ingezet om bij te springen tijdens zulke weersomstandigheden. Toch is de capaciteit onvoldoende voor extreem winterweer.
“Bedrijven weten dat het weer een enkele keer per jaar tot problemen kan leiden, maar dan gaat het meestal om harde wind. Zo veel sneeuw als er nu valt, dat is lang geleden.”
De vraag is volgens Melkert of het economisch verantwoord is om te investeren in meer ontijsapparatuur. Deze machines moeten het hele jaar onderhouden worden terwijl ze slechts enkele dagen per jaar intensief gebruikt worden. Extra investeringen zouden de gebruikerskosten van Schiphol verhogen en uiteindelijk doorberekend worden in de vliegticketprijzen.
Spoorinfrastructuur niet berekend op winterweer
Het Nederlandse spoornetwerk heeft vergelijkbare uitdagingen. Andy Wiemer van ProRail benadrukt dat de infrastructuur niet gebouwd is voor dit soort weersomstandigheden. Een volledige aanpassing zou vele miljarden euro’s kosten – een investering die moeilijk te rechtvaardigen is voor enkele dagen extreme kou eens in de zoveel jaar.
Een belangrijk knelpunt is de verwarming van wissels, die op veel plekken nog op gas draait. Bij harde wind kan het vlammetje uitwaaien, waardoor wissels vastlopen. Elektrische verwarming zou efficiënter zijn, maar vereist grote investeringen.
Wiemer vergelijkt de situatie met Zwitserland, waar een halfjaar per jaar sneeuw valt en de infrastructuur daarop is ingericht. Dat land besteedt 5 procent van het bruto binnenlands product aan infrastructuur, tegenover slechts 1,2 procent in Nederland. Ook Amerikaanse diesellocomotieven, die beter door sneeuw kunnen rijden, zijn geen optie voor Nederland vanwege het drukst bereden spoornetwerk van de Europese Unie.
Financiële impact op verschillende sectoren
De exacte kosten van deze sneeuwdagen zijn moeilijk te berekenen, maar experts schatten de schade aanzienlijk in. Voor het vrachtverkeer betekent elke stilstaande vrachtwagen minimaal 80 euro per uur aan kosten, meldt ondernemersorganisatie Transport en Logistiek Nederland.
Luchtvaartmaatschappijen lijden nog grotere verliezen. Zij moeten passagiers nieuwe vluchten aanbieden – plekken die niet meer aan andere reizigers verkocht kunnen worden. Daarnaast hebben zij zorgplicht tegenover gestrande passagiers, wat kosten meebrengt voor drank, maaltijden en hotelovernachtingen.
- Stilstaande vrachtwagens kosten minimaal 80 euro per uur
- Luchtvaartmaatschappijen verliezen miljoenen door geannuleerde vluchten
- Vooral korte Europese vluchten worden geschrapt, die minder opleveren
- Treinreizigers hebben recht op compensatie bij vertragingen
Opvallend is dat passagiers geen recht hebben op compensatie bij weergerelateerde vertragingen, omdat dit onder overmacht valt. Bij treinvertragingen geldt wel een compensatieregeling, al kunnen de NS en Arriva niet zeggen hoeveel dit kost.
Wat betekent dit?
De situatie illustreert het dilemma tussen kostenefficiëntie en betrouwbaarheid in de logistieke sector. Nederland heeft bewust gekozen voor een infrastructuur die is afgestemd op het normale Nederlandse klimaat, waarbij extreme weersomstandigheden worden geaccepteerd als incidentele verstoringen. Deze aanpak is economisch rationeel, maar betekent wel dat reizigers en bedrijven enkele dagen per jaar te maken krijgen met grote hinder.
Met de klimaatverandering en mogelijk vaker voorkomend extreem weer zal deze afweging in de toekomst mogelijk opnieuw gemaakt moeten worden. Voor nu blijft het motto: beter een paar dagen hinder dan jarenlang hogere kosten voor iedereen.