Bron: www.bbc.com | Methode: Herschreven
Origineel: “What images and videos tell us about why Swiss bar fire spread so quickly”
How the blaze took hold with such ferocity, killing at least 40 people and leaving many more critically injured, is now a key focus for officials.
Onderzoekers werken op volle toeren om te achterhalen hoe de dodelijke nieuwjaarsbrand in een bar in het Zwitserse skioord Crans-Montana zo rap kon uitbreiden. De brand in kelderbar Le Constellation kostte aan minstens 40 mensen het leven en liet 119 gewonden achter, van wie velen in kritieke toestand.
**Sterretjes als oorzaak van de brand**
Uit het onderzoek van de Zwitserse autoriteiten blijkt dat sterretjes aan champagneflessen, die “te dicht bij het plafond” werden gehouden, aan de basis liggen van de ramp. Dat maakte procureur-generaal Béatrice Pilloud van de regio Valais vrijdag bekend tijdens een persconferentie.
BBC Verify onderzocht beeldmateriaal van overlevenden en omstaanders en sprak met brandveiligheidsexperts om te achterhalen wat precies misging. Twee opvallende foto’s die online circuleerden, tonen mensen die champagneflessen met brandende sterretjes boven hun hoofd hielden, omringd door een menigte feestvierders.
Op één beeld zijn vlammen te zien die zich verzamelen aan het plafond boven vijf personen die zulke flessen omhoog houden. Een tweede, dichterbij genomen foto toont iemand met een valhelm die een fles met sterretjes vasthoudt, zittend op de schouders van een persoon met een Guy Fawkes-masker. De vonken van deze fles lijken nog dichter bij het plafond te komen.
BBC Verify kon bevestigen dat deze beelden na middernacht op 1 januari werden genomen, door ze te vergelijken met openbare foto’s van Le Constellation. Details zoals het bardesign en opvallende leidingwerk maakten identificatie mogelijk. Er werd geen bewijs gevonden dat de beelden gemanipuleerd waren met kunstmatige intelligentie.
**Gevaarlijk plafondisolatiemateriaal**
Een tweede aandachtspunt in het onderzoek betreft het schuimachtige materiaal aan het plafond van de bar en of dit voldeed aan de veiligheidsnormen. Twee brandveiligheidsexperts vertelden BBC Verify dat het materiaal op foto’s en video’s van Le Constellation lijkt op “eierdoosschuim”, een type geluidsabsorberend materiaal gemaakt van polyurethaan.
Op de foto waar flessen omhoog worden gehouden, zijn vlammen zichtbaar aan een deel van het plafond met zo’n schuimachtige bedekking. Polyurethaanschuim wordt vaak behandeld met brandvertragers voordat het als geluiddemper wordt geïnstalleerd in fabrieken en uitgaansgelegenheden. Zonder behandeling kan het echter zeer ontvlambaar zijn.
“Eenmaal ontstoken kan polyurethaan akoestisch schuim een snelle vlamverspreiding vertonen over zijn oppervlak met veel contactpunten en dikke, giftige rook produceren, wat de brandgroei aanzienlijk versnelt en de ontsnappingstijd verkort”, aldus Dr. Peter Wilkinson van Loughborough University.
Professor Edwin Galea van de Universiteit van Greenwich voegde toe dat de effectiviteit van brandvertragende behandeling op polyurethaanschuim na verloop van tijd kan afnemen. De Zwitserse autoriteiten kunnen nog niet bevestigen welk type schuim in de bar werd gebruikt en of het voldeed aan de veiligheidsnormen.
**Explosieve vlamuitbreiding**
Tijdens de persconferentie spraken officials over een “flashover” die plaatsvond in de bar. Professor Galea legde uit dat dit gebeurt wanneer hete gassen naar het plafond stijgen, een kritieke temperatuur bereiken en vervolgens de ruimte bijna onmiddellijk doen ontbranden. Volgens Michael Klippel, brandveiligheidsexpert aan de ETH Zurich Universiteit, is “overleven na een flashover zeer onwaarschijnlijk”.
**Vragen over veiligheidscontroles en vluchtwegen**
De autoriteiten zeiden dat inspecties van een gebouw ter grootte van Le Constellation jaarlijks hadden moeten plaatsvinden. Het Office Cantonal du Feu van het kanton Valais is verantwoordelijk voor het toezicht op brandveiligheidsinspecties in Crans-Montana.
Ook de vluchtwegen staan onder de loep. De bar beslaat twee verdiepingen – een begane grond en een kelder waar het vuur uitbrak. Video’s tonen hoe mensen eerst probeerden de vlammen te blussen voordat ze via een smalle trap de kelder probeerden te verlaten.
Professor Galea waarschuwde dat trappenhuizen fatale knelpunten kunnen worden waarbij mensen struikelen en vertrapt worden. Hij merkte op dat paniekerige mensen in onbekende ruimtes vaak de neiging hebben om via dezelfde weg te vertrekken als waarmee ze binnenkwamen.
Officials bevestigden dat er meer dan één uitgang was, maar konden “momenteel niet zeggen” of de nooduitgang ten tijde van de brand open of gesloten was. Regioraadslid Stéphane Ganzer verklaarde: “Er is niet slechts één deur, ook al lijkt het erop dat de meeste mensen tijdens de brand via de hoofdingang vertrokken.”
**Sterretjes eerder gebruikt**
Onderzoek van ander beeldmateriaal toont aan dat sterretjes aan flessen al eerder in de bar werden gebruikt. Een YouTube-video uit mei 2024 toont vrouwen in opvallende valhelmen die flessen met vuurwerk naar klanten brachten, voordat ze de sterretjes wegdeden en drankjes schonken.
Een van de bareigenaren zou aan lokale media hebben verteld dat de zaak in de afgelopen tien jaar drie keer was geïnspecteerd en dat alles volgens de regelgeving was gedaan. De Franse managers van de bar en mensen die aan het vuur ontsnapten, zijn inmiddels ondervraagd door de autoriteiten.
Het onderzoek naar deze tragische brand zal cruciaal zijn voor de verbetering van brandveiligheid in uitgaansgelegenheden, niet alleen in Zwitserland maar in heel Europa.