Bron: NOS Algemeen | Methode: Herschreven
Origineel: “Na 'uitgestoken hand' kan informateur Buma gaan puzzelen met partijen”
De VVD "staat klaar" om het gesprek aan te gaan, GroenLinks-PvdA ziet "voldoende aanknopingspunten" en JA21 gaat het stuk "nauwgezet bestuderen". Zo reageren de meest genoemde potentiële coalitiepartners op de "uitgestoken hand" van D66 en CDA. De komende dagen spreekt…
Na maanden van politieke impasse lijkt er eindelijk beweging te komen in de Nederlandse regeringsformatie. D66 en het CDA hebben hun “uitgestoken hand” naar andere partijen gepresenteerd in de vorm van een 17 pagina’s tellend regeerakkoord. De eerste reacties van potentiële coalitiepartners stemmen voorzichtig optimistisch.
**VVD toont bereidheid tot gesprek**
De VVD, onder leiding van Dilan Yesilgöz, laat weten “klaar te staan” om het gesprek aan te gaan. Voor de liberale partij zijn er inderdaad voldoende aanknopingspunten in het D66-CDA-document. Beide partijen willen stikstof aanpakken, investeren in de industrie, netcongestie oplossen, de regeldruk voor bedrijven en woningbouw verminderen en het migratiebeleid strenger maken – allemaal punten die de VVD kan onderschrijven.
Toch zitten er ook haken en ogen aan het voorstel vanuit VVD-perspectief. Het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek is voor de liberalen “in principe onbespreekbaar”. Ook het invoeren van rekeningrijden, het meer belasten van vermogen en een losser begrotingsbeleid zijn niet bepaald VVD-hobby’s. Yesilgöz benadrukt echter dat in een volgende ronde “zaken moeten worden aangevuld en ingevuld”, waarbij ze concrete oplossingen wil voor het vestigingsklimaat, de asielinstroom en koopkracht.
**Minderheidsregering als meest waarschijnlijke optie**
Mocht de VVD inderdaad aanhaken, dan zou een D66-VVD-CDA-combinatie een minderheidskabinet kunnen vormen. Deze variant lijkt momenteel het meest voor de hand te liggen, gezien de politieke verhoudingen. De VVD wil expliciet niet met GroenLinks-PvdA in een kabinet, terwijl D66 liever niet met JA21 samenwerkt. Een minderheidsregering zou per thema steun kunnen zoeken bij beide flanken, zonder dat die partijen daadwerkelijk in de coalitie zetelen.
**GroenLinks-PvdA: niet groen en sociaal genoeg**
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver reageert genuanceerd op de plannen. Hoewel hij “voldoende aanknopingspunten” ziet, vindt hij het stuk “nog niet sociaal en groen genoeg”. Cruciaal is dat Klaver expliciet aangeeft alleen te willen onderhandelen “over een meerderheidskabinet”. Het steunen van een minderheidsregering ziet de linkse combinatie vooralsnog niet zitten.
Voor GroenLinks-PvdA vormen het harde migratiebeleid en bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid struikelblokken. Daartegenover staan de hoofdstukken over wonen en stikstof, waarin juist veel overeenkomsten zijn te vinden. Ook op klimaatgebied bewegen D66 en CDA richting de linkse partijen, al is het volgens Klaver nog onvoldoende.
**JA21 focust op migratie en economie**
JA21-leider Joost Eerdmans toont zich bereid het formatiestuk “nauwgezet te bestuderen”, met speciale aandacht voor migratie, economie en veiligheid. Op migratiegebied komt de rechtse partij grotendeels aan zijn trekken, met de uitzondering van de spreidingswet die D66 en CDA willen behouden maar JA21 wil afschaffen.
De inzet op kernenergie past wel in het straatje van Eerdmans’ partij, evenals het “stevig indammen van de instroom” en “gericht investeren in economie en veiligheid”. Minder enthousiast is JA21 over meer Europese samenwerking op defensiegebied – de partij wil juist minder Europa. Ook het geld voor klimaat- en stikstofbeleid ziet JA21 liever anders besteed.
**Informateur Buma gaat aan de slag**
De komende dagen spreekt informateur Buma met alle partijen in de Tweede Kamer om te peilen of zij zich kunnen vinden in de D66-CDA-plannen. Daarbij wil hij niet alleen weten of partijen in een coalitie willen, maar ook of ze “bereid zijn tot constructieve steun” vanuit de oppositie.
D66-leider Rob Jetten en CDA-leider Henri Bontenbal hielden zich bij de presentatie bewust op de vlakte over de gewenste richting. “Ik denk dat zowel partijen op links als rechts ermee uit de voeten kunnen”, aldus Jetten. Bontenbal voegde toe: “Ik weet wat de verkiezingsprogramma’s van andere partijen zijn, maar ik weet niet hoe ze aan tafel komen.”
Beide leiders benadrukten dat hun document “nadrukkelijk geen eindpunt, maar een begin” is, waarbij over alle punten kan worden onderhandeld.
**Verantwoordelijkheid en tijdsdruk**
Informateur Buma hoopt dat partijen in het document “een basis” zien om het gesprek aan te gaan en samen te werken. “Ik ga ervan uit dat partijen die verantwoordelijkheid voelen”, aldus de informateur. Volgende week dinsdag moet hij zijn eindverslag presenteren met aanbevelingen over het vervolg van de formatie.
Na maanden van politieke onzekerheid lijkt Nederland dus eindelijk richting een doorbraak te bewegen. Of dat uitmondt in een minderheidskabinet of toch een bredere coalitie, zal de komende week moeten blijken.