De grootse hervorming van De Lijn, die meer dan twee jaar geleden van start ging, krijgt forse kritiek van de Vervoersautoriteit. In een uitgebreid rapport wordt gewezen op de gebrekkige voorbereiding van de zogenaamde ‘basisbereikbaarheid’, terwijl reizigers en gemeentebesturen al langer hun ongenoegen uiten.
Drastische wijzigingen met gemengde resultaten
De Vlaamse vervoersmaatschappij voerde begin 2022 een ingrijpende koerswijziging door. Voortaan zou het aanbod gebaseerd zijn op de werkelijke vraag: meer reizigers betekent meer ritten, minder vraag leidt tot een dunner aanbod. Deze aanpak resulteerde in de sluiting van 3.247 bushaltes, terwijl flexbussen het gat moesten opvullen in minder drukke gebieden.
De praktijk wijst uit dat dit systeem haar kinderziektes heeft. Het aantal klachten bij de Vlaamse Ombudsdienst steeg met vijftig procent, en verschillende gemeentebesturen klagen dat hun inwoners verstoken blijven van adequaat openbaar vervoer.
Vervoerregio’s voelen zich buitenspel gezet
Vlaanderen werd opgedeeld in vijftien vervoerregio’s die een adviserende rol moeten spelen bij aanpassingen aan het busnetwerk. Volgens de Vervoersautoriteit krijgen deze regio’s echter onvoldoende inzage in beschikbare budgetten en worden hun bevoegdheden niet gerespecteerd door De Lijn.
Peter Meukens van reizigersorganisatie TreinTramBus spreekt van een fundamenteel probleem: ‘Het rapport bewijst dat de basisbereikbaarheid vooraf niet grondig werd uitgewerkt. In plaats van de beloofde extra investeringen van 50 miljoen euro moet De Lijn nu 35,5 miljoen euro besparen.’
Flexbussen blijven een mager succesverhaal
De flexbussen, die enkel rijden na reservatie, vormden een hoeksteen van de nieuwe aanpak. De resultaten zijn echter teleurstellend: slechts 0,3 procent van alle De Lijn-reizigers maakt gebruik van dit systeem. Tijdens de spits zijn er 147 flexbusjes actief met een gemiddelde bezetting van amper 1,58 passagiers – nauwelijks meer dan een gewone personenwagen.
Financiële druk blijft toenemen
De kostendekkingsgraad van De Lijn daalde van 38,5 procent in 2019 naar 30,5 procent vorig jaar. Dit betekent dat de vervoersmaatschappij steeds meer overheidssteun nodig heeft om haar dienstverlening te financieren. De stijgende kosten door inflatie en het bevriezen van ticketprijzen versterken deze trend.
Ondanks de kritiek claimt De Lijn dat de hervorming succesvol is, omdat het aantal reizigers in 2024 met 4,5 procent steeg tot 373 miljoen. De Vervoersautoriteit blijft sceptisch over de werkelijke impact van de basisbereikbaarheid op deze groei, mede door gewijzigde telmethodes en de nasleep van de coronacrisis.
