Bron: New Scientist | Methode: Herschreven
Origineel: “City-sized iceberg has turned into a giant swimming pool”
Satellite photos show meltwater on the surface of iceberg A23a collecting in an unusual way, which may be a sign that the huge berg is about to break apart
Een spectaculair natuurfenomeen speelt zich momenteel af in de zuidelijke oceaan, waar ijsberg A23a – groot genoeg om een hele stad te huisvesten – langzaam maar zeker transformeert in een gigantisch zwembad. Satellietbeelden tonen hoe smeltwater zich op het oppervlak van deze kolossale ijsberg verzamelt, wat wetenschappers doet vrezen dat het bevroren gevaarte op het punt staat uit elkaar te vallen.
**Een natuurlijke zwembadrand**
Wat de ijsberg A23a zo bijzonder maakt, is de manier waarop het smeltwater wordt vastgehouden op het oppervlak. Satellietbeelden onthullen een verhoogde rand van ijs die rondom de volledige klif van deze tabulaire Antarctische ijsberg loopt. Het resultaat lijkt sprekend op een oversized kinderzwembad – alleen beslaat dit exemplaar ongeveer 800 vierkante kilometer, een oppervlakte groter dan de Amerikaanse stad Chicago.
Op verschillende plaatsen vertoont het opgevangen water een diepe, levendige blauwe kleur, wat volgens wetenschappers wijst op waterdieptes van verschillende meters. Over de gehele oppervlakte van A23a loopt het watervolume waarschijnlijk in de miljarden liters – genoeg om duizenden Olympische zwembaden te vullen.
**Wetenschappelijke verklaring voor het fenomeen**
Douglas MacAyeal van de Universiteit van Chicago verklaart dat dit randeffect typisch is voor ‘s werelds grootste ijsbergen. “Mijn theorie is dat de randen gebogen zijn, met de neus naar beneden, waardoor een boogvormige dam ontstaat op het bovenoppervlak die het smeltwater binnenhoudt,” legt hij uit.
Deze buiging is volgens MacAyeal waarschijnlijk het resultaat van een combinatie van factoren. Enerzijds zorgen golven en smeltprocessen ervoor dat de klif aan de onderkant wordt uitgehold. Anderzijds hebben ijskliffen van nature de neiging om over te buigen, zelfs wanneer ze aanvankelijk perfect verticaal zouden zijn.
De strepen van oppervlaktewater die zichtbaar zijn op de satellietbeelden zijn een overblijfsel van de manier waarop het ijs ooit stroomde toen de ijsberg nog verbonden was met de kustlijn van Antarctica, aldus de onderzoeker.
**Een veteraan onder de ijsbergen**
A23a is geen nieuwkomer in de wereld van drijvende ijsmassa’s. Deze oude ijsberg brak in 1986 los van de Filchner-Ronne ijsplaat en was destijds meer dan vijf keer groter dan zijn huidige omvang. Een tijdlang droeg hij zelfs de titel van ‘s werelds grootste ijsberg.
In de afgelopen jaren is A23a echter noordwaarts gedreven, richting warmere wateren en lucht. Deze veranderde omstandigheden hebben geleid tot een meedogenloos fragmentatieproces waarbij de ijsberg steeds verder uiteenvalt.
**Het begin van het einde?**
Het enorme volume smeltwater dat zich nu op het oppervlak verzamelt, zou wel eens de definitieve nekslag kunnen betekenen voor deze ijsreus. Mike Meredith van de British Antarctic Survey waarschuwt voor een dramatisch scenario: “Als dat water in scheuren sijpelt en opnieuw bevriest, zal het de ijsberg openbreken.”
Dit proces zou volgens Meredith er zelfs voor kunnen zorgen dat de ijsberg bijna van de ene dag op de andere tot pap verandert. Het herhaaldelijke vriezen en ontdooien van water in scheuren werkt als een hefboom die de ijsmassa langzaam maar zeker uit elkaar drijft.
**Fascinerend natuurspektakel**
Wetenschappers volgen dit proces met grote belangstelling, niet alleen vanwege de spectaculaire beelden die het oplevert, maar ook omdat het inzicht biedt in de manier waarop grote ijsbergen uiteindelijk verdwijnen. Het fenomeen illustreert de krachtige natuurprocessen die aan het werk zijn in de poolgebieden, waar klimaatverandering en natuurlijke cycli elkaar beïnvloeden.
**Vooruitblik**
De komende maanden zullen uitwijzen of A23a zijn unieke status als zwemmende zwembad kan behouden, of dat de krachten van smelt- en vriescycli uiteindelijk de overhand krijgen. Voor wetenschappers blijft deze ijsberg in elk geval een fascinerende casus om de dynamiek van grote ijsmassa’s beter te begrijpen – en een indrukwekkende herinnering aan de krachten die vormgeven aan onze poolgebieden.