Bron: www.bbc.com | Methode: Herschreven
Origineel: “Yemen clashes bring Saudi- and UAE-backed forces into confrontation”
The powerful Gulf allies back rival sides in an escalating conflict which threatens to divide Yemen.
De toekomst van Jemen hangt aan een zijden draadje na dramatische ontwikkelingen in het zuiden van het land, die Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) in een ongekende directe confrontatie hebben gebracht. De situatie dreigt het door oorlog verscheurde land definitief op te splitsen.
**Bondgenoten worden rivalen**
Beide Golfstaten interveneerden oorspronkelijk samen ten behoeve van de internationaal erkende regering van Jemen in de langdurige burgeroorlog. Maar een breuk in hun alliantie heeft ertoe geleid dat zij nu verschillende rivaliserende groepen op de grond steunen. Een van deze groepen dringt er nu op aan de onafhankelijkheid uit te roepen van een afgescheiden staat in Zuid-Jemen.
Vrijdag verklaarde de door de VAE gesteunde strijdkrachten dat een “oorlog” was begonnen. Zij beschuldigden de door Saoedi-Arabië gesteunde grondtroepen ervan een aanval te hebben gelanceerd, ondersteund door luchtaanvallen van de Saoedische luchtmacht.
**Achtergrond van het conflict**
De burgeroorlog in Jemen brak uit in 2014 en heeft het reeds verarmde land ondergedompeld in jaren van dodelijk geweld en een van ‘s werelds ergste hongercrises. Bij het begin van de oorlog nam de door Iran gesteunde rebellenbeweging Houthis de controle over het grootste deel van Noord-Jemen, inclusief hoofdstad Sanaa. Het conflict escaleerde in 2015, toen een coalitie van Arabische staten onder leiding van Saoedi-Arabië en de VAE een militaire campagne lanceerde om de regering weer aan de macht te brengen.
Een staakt-het-vuren heeft het conflict met de Houthis de afgelopen jaren gedeëscaleerd en geleid tot het bevriezen van de frontlijnen. Maar de door Saoedi-Arabië gesteunde regeringscoalitie – de Presidential Leadership Council (PLC), opgericht in 2022 om verschillende anti-Houthi facties te verenigen – begint uiteen te vallen.
**Separatisten op de voormarsch**
Tegelijkertijd heeft de overgrote meerderheid van Zuid-Jemen de controle overgenomen van door de VAE gesteunde separatisten: de Southern Transitional Council (STC), die formeel onderdeel uitmaakt van de coalitie maar streeft naar een onafhankelijke staat in het zuiden.
De gevechten escaleerden op 2 december, toen de STC een grootschalig militair offensief lanceerde in het oosten van het land en snel territorium veroverde van regeringstroepen. De opmars van de STC omvatte de olierijke provincie Hadramawt, die grenst aan Saoedi-Arabië.
De STC beweerde dat het offensief noodzakelijk was om “de stabiliteit te herstellen” in het zuiden. Maar het werd veroordeeld als een “rebellie” door het hoofd van de PLC, Rashad al-Alimi, die zei dat de separatistische drang van de STC dreigde Jemen te fragmenteren en de regio in chaos te storten.
**Escalatie door luchtaanvallen**
De spanningen escaleerden verder door luchtaanvallen van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie. Vrijdag werden zeven mensen gedood bij een luchtaanval op een STC militair kamp in Hadramawt, aldus een STC-functionaris. Dit volgde op luchtaanvallen dinsdag op de zuidelijke haven van Mukalla, waar de coalitie de VAE ervan beschuldigde twee schepen vol militaire uitrusting aan de separatisten te hebben geleverd tijdens het weekend.
Er werden geen slachtoffers gemeld, maar beelden van uitgebrande voertuigen die na de aanvallen op sociale media werden gedeeld, suggereerden dat de aanvallen direct gericht waren op de Emiratische hardware. Het Emiratische ministerie van Buitenlandse Zaken ontkende de beschuldigingen en beweerde dat de zending geen wapens bevatte.
**Diplomatieke breuk**
Na de aanvallen van dinsdag zei het hoofd van de Jemenitische Presidentiële Raad dat het een gezamenlijk defensieverdrag met de VAE had opgezegd en beval alle Emiratische troepen het land binnen 24 uur te verlaten. Het Saoedische ministerie van Buitenlandse Zaken steunde de oproep voor het vertrek van de Emiratische troepen en beschuldigde de VAE ervan druk uit te oefenen op de STC om het offensief in het oosten te lanceren. Het ministerie waarschuwde dat Saoedi-Arabië’s nationale veiligheid een “rode lijn” was.
De VAE ontkende achter de recente militaire campagne van de STC te zitten, maar stemde in een onverwachte zet uren later toe aan de eis en ging akkoord met het terugtrekken van zijn troepen uit Jemen.
**Blijvende invloed**
Volgens Farea al-Muslimi, onderzoeker bij Chatham House, zal zelfs als de VAE volledig zijn fysieke aanwezigheid in Jemen wegneemt, dit “niets veranderen” en betekent het geen terugkrabbelen van de STC-troepen die het steunt. “De VAE heeft sinds 2019 geen significante troepenaanwezigheid meer in Jemen gehad. Het heeft vertrouwd op speciale eenheden en vooral zijn netwerk van proxies die direct ter plaatse werken,” aldus Muslimi.
**Menselijke impact**
De vooruitzichten van bredere gevechten alarmeren families in de nieuw betwiste gebieden zoals Hadramawt. Jarenlange verwoestende conflicten hebben Jemens economie geruïneerd. De ongeveer 40 miljoen inwoners van het land hebben de op twee na ergste hongercrisis ter wereld doorstaan, een crisis die herhaaldelijk heeft gedreigd hongersnood-niveau te bereiken. In 2021 schatte de VN dat 377.000 mensen waren overleden als gevolg van het conflict en de impact ervan op honger en gezondheidszorg, waarvan naar schatting 259.000 kinderen onder de vijf jaar.
**Onzekere toekomst**
De ambities van de STC zijn gegroeid na de recente uitbreiding van controle over bijna het hele zuiden van het land. Anwar al-Tamimi, woordvoerder van de STC, bevestigde tegenover de BBC hun aspiraties: “Onze bedoelingen zijn al jaren duidelijk geweest en dat is om een onafhankelijke staat te vestigen.”
Of deze verzekeringen voldoende zullen zijn om te voorkomen dat door Saoedi-Arabië gesteunde troepen proberen hun greep op Zuid-Jemen terug te krijgen, blijft onduidelijk. De breuk tussen de twee Golfmachten dreigt niet alleen Jemen verder te fragmenteren, maar kan ook bredere regionale gevolgen hebben in een regio die al zwaar geteisterd wordt door conflicten.