Bron: VRT NWS | Methode: Herschreven
Origineel: “"Het gebeurt op paar seconden, maar heeft soms levenslange gevolgen": hoe worden zware brandwonden behandeld?”
Hoe worden de gewonden van de oudejaarsbrand in Zwitserland behandeld? De slachtoffers met brandwonden wacht vaak een maanden- tot jarenlange behandeling voor de ernstige brandwonden die ze hebben opgelopen. Gelukkig zijn er volgens experts de laatste jaren grote stappen gezet.…
De beelden van de nieuwjaarsbrand in de Zwitserse bar Le Constellation blijven op het netvlies branden. In een krappe ruimte met slechts één uitgang verspreidde het vuur zich razendsnel. Het resultaat: minstens 115 gewonden, van wie 80 tot 100 nog altijd voor hun leven vechten met zware brandwonden. Vier van deze jonge patiënten worden naar België overgebracht voor verdere verzorging.
**België als toevluchtsoord voor brandwondenslachtoffers**
Ons land beschikt over zes gespecialiseerde brandwondencentra en heeft zich door de jaren heen een reputatie opgebouwd op het vlak van brandwondenbehandeling. Deze expertise is helaas niet uit de lucht komen vallen, maar werd opgebouwd na tragische gebeurtenissen zoals de Switel-brand op oudejaar 1994 en de gasramp in Ghislenghien in 2004, waarbij 24 mensen om het leven kwamen.
De patiënten die naar België komen, hebben wellicht zeer zware verwondingen. “Ik ben zelf niet ter plaatse geweest, maar we horen dat veel slachtoffers voor meer dan 60 procent verbrand zijn”, vertelt Lieve De Cuyper, chirurg aan het brandwondencentrum van Ziekenhuis aan de Stroom (ZAS). In haar ziekenhuis worden momenteel twee bedden vrijgehouden voor de slachtoffers.
De uitdaging is des te groter omdat de slachtoffers niet alleen uitwendige brandwonden hebben opgelopen. “Zij hebben ook inwendige brandwonden, door de hete en chemische lucht die ze hebben ingeademd”, legt De Cuyper uit.
**De cruciale eerste uren**
Wanneer brandwondenslachtoffers binnenkomen, telt elke minuut. Thomas Rose, chirurg en dienstchef van het brandwondencentrum van Neder-Over-Heembeek waar één patiënt uit Zwitserland wordt opgevangen, legt uit dat alles afhangt van de diepte van de brandwonden. “Bij ons gebeurt die inschatting op twee manieren: met het oog, maar ook door een scan met een speciale camera. Aan de hand daarvan maken we een prognose.”
De eerste zorgen zijn van levensbelang. Patiënten met longletsels krijgen onmiddellijk een buisje in de keel en worden aangesloten op een beademingsapparaat dat hun longfunctie overneemt. Dagelijks worden ze onderzocht met een kleine camera in de longen om na te gaan of er nog roet aanwezig is. “Zijn er zware tekenen van infectie, dan moeten de longen gespoeld worden en moeten ze gepaste medicatie krijgen”, aldus De Cuyper.
Maar de uitdagingen stoppen daar niet. Waar de huid is weggeschroeid, is er geen natuurlijke barrière meer tussen het lichaam en de buitenwereld. Dit betekent een constant risico op infecties, onderkoeling en uitdroging – allemaal factoren die voortdurend gemonitord moeten worden.
Ook pijnbestrijding speelt een cruciale rol. “Waar er derdegraadsbrandwonden zijn, is het gevoel weg. Maar dat neemt niet weg dat alle plekken daarrond zeer pijnlijk zijn”, benadrukt De Cuyper.
**Medische vooruitgang biedt nieuwe hoop**
De moderne geneeskunde heeft grote stappen gezet in de behandeling van brandwonden. Waar vroeger de eerste 48 uur als het meest kritiek werden beschouwd, is dat nu veranderd. “Met de huidige geneeskunde zijn er meer patiënten die die eerste 48 uur overleven. De volgende dagen, weken tot zelfs maanden kunnen dan soms even kritiek blijven, omdat er dan andere problemen de kop kunnen opsteken”, legt De Cuyper uit.
Na de acute fase volgt de reconstructie. Sommige wonden genezen binnen twee à drie weken, maar vaak zijn huidtransplantaties noodzakelijk. Hierbij worden stukjes onverbrande huid van de patiënt gebruikt – vaak huid die onder twee lagen kledij verborgen zat en daardoor minder snel verbrandde.
Een revolutionaire ontwikkeling is dat zelfs patiënten met weinig overgebleven gezonde huid nu geholpen kunnen worden. “Dan sturen we kleine stukjes huid op naar gespecialiseerde bedrijven. Die kunnen op ongeveer drie weken tijd de transplantatiehuid opkweken”, vertelt Rose.
Patiënten met een verbrande lichaamsoppervlakte tot 60 procent kunnen meestal goed geholpen worden. Ook bij hogere percentages slagen artsen er vaak nog in om levens te redden. Rose herinnert zich een bijzonder geval: “In Neder-Over-Heembeek hebben we ooit een kind van acht jaar oud behandeld dat voor 93 procent verbrand was. Dat is nu een twintiger, hij leeft en werkt. Maar het is een uitdaging, dat is duidelijk.”
**De lange weg naar herstel**
Voor patiënten die het geluk hebben zo’n ramp te overleven, begint daarna een nieuwe uitdaging: het leven heropbouwen. Na hun periode in het ziekenhuis – als vuistregel geldt: evenveel dagen als er verbrande huidoppervlakte is – kunnen patiënten thuis verder verzorgd worden tot alle wonden gesloten zijn.
Vervolgens wacht een revalidatieperiode van twee jaar, de tijd die een litteken nodig heeft om te stabiliseren. Deze revalidatie is vaak “gigantisch zwaar”, aldus De Cuyper. “Die mensen moeten opnieuw leren bewegen. Nieuwe huid heeft de neiging om veel te kort te worden. Gewrichten plooien en strekken, is dan de pijnlijkste affaire.”
Ook de nazorg van littekens vereist aandacht. Rose vergelijkt het met aarde die door de zon is verschroeid: “Verbrande huid gaat ook barsten door de hitte. Die moet je voeden met crème zodat die soepel blijft, en beschermen tegen de zon.”
**Mentale veerkracht centraal**
Naast de fysieke uitdagingen speelt de mentale component een cruciale rol. Rose blijft optimistisch over de levenskwaliteit van zwaar verbrande patiënten: “De mens is een zeer creatief wezen. Hij past zich aan aan de situatie waarin hij terecht komt.”
Toch onderschat hij de psychologische impact niet. “Je moet in staat zijn om elke dag in de spiegel te kijken, ook naar een gelaat dat zwaar verbrand is. Dat zal niet meer het gelaat zijn dat je kende.” Daarom volgen psychiaters patiënten nog jarenlang op, soms zelfs vijf à tien jaar. Bij kinderen gebeurt dit tijdens alle scharniermomenten in het opgroeien, tot in de adolescentie.
**Een levenslange impact**
De woorden van De Cuyper vatten de realiteit van brandwondenslachtoffers samen: “Zo’n ongeval is op een paar seconden gebeurd, maar het vervolg is voor sommige mensen levenslang.”
Terwijl de vier jonge patiënten uit Zwitserland zich voorbereiden op hun overkomst naar België, staat hen een lange en uitdagende weg te wachten. Maar dankzij de expertise van onze brandwondencentra en de voortdurende medische vooruitgang, is er meer hoop dan ooit tevoren. Het bewijst opnieuw dat in de donkerste momenten van menselijk leed, de veerkracht van zowel patiënten als zorgverleners kan zegevieren.