Bron: De Morgen | Methode: Herschreven
Origineel: “Duizenden werklozen verliezen uitkering. Maar weten ze dat zelf wel?”
U heeft nog maar06dagen23uren51minuten33secondenAl abonnee? Log hier inDigitaalDigitaal✓Onbeperkt artikels✓Digitale krant (pdf)✓Gratis toegang tot Fluister en Puzzelfit✓Maandelijks opzegbaar6,912,50per weekDigitaal basisDigitaal basis✓Onbeperkt artikels✓Maandelijks opzegbaar3,911,95per weekiap-DM-46Meeste voordeel6 maanden6,912,50per weekDe korting geldt 6 maanden. Het abonnement is maandelijks opzegbaar.iap-DM-45Meeste voordeel6 maanden3,911,95per weekDe korting geldt…
Voor bijna 200.000 Belgen is het nieuwe jaar begonnen met een bittere pil: zij weten dat ze binnenkort hun werkloosheidsuitkering zullen verliezen. Sinds 1 januari wordt de werkloosheidsuitkering namelijk beperkt tot twee jaar. Bij mensen die al langer zonder job zitten, wordt de komende maanden stap voor stap de uitkering geschrapt – te beginnen met wie al meer dan 20 jaar werkloos is.
**Drie scenario’s voor langdurig werklozen**
De vraag die zich nu stelt is wat er met deze grote groep werklozen moet gebeuren. De regering onderscheidt drie mogelijke scenario’s. Een deel van de langdurig werklozen is de afgelopen tijd al opnieuw aan het werk gegaan of zal dat binnenkort doen. Een andere groep zal het zonder hulp moeten stellen. En de regering schat dat ongeveer een derde van de langdurig werklozen bij het OCMW zal aankloppen om een leefloon te krijgen. Dat betekent dat vele duizenden mensen de komende maanden zullen opduiken bij de stadsloketten.
**OCMW’s bereiden zich voor op toevloed**
Hoewel de hervorming al lang aangekondigd was, is er voorlopig nog geen overrompeling geweest. Ook mensen die in januari het recht op een werkloosheidsuitkering verliezen, klopten nog niet massaal aan bij het OCMW. Dat heeft weinig zin, zo blijkt. “Zolang ze een uitkering krijgen, hebben ze nog een inkomen. Dan zal het onderzoek van het OCMW dus vaststellen dat ze geen nood hebben aan een leefloon. Maar sommige steden zijn wel al begonnen met het voorbereiden van dossiers”, klinkt het bij de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten.
Vanaf deze week zullen de maatschappelijk medewerkers van de OCMW’s vol aan de slag moeten. Zij hebben één maand de tijd om een dossier te beoordelen en te bepalen of iemand recht heeft op een leefloon. In kleine steden en gemeenten levert dat wellicht geen onoverkomelijke problemen op, maar in de centrumsteden – en zeker Antwerpen en Gent – ligt dat anders.
**Grootsteden verwachten honderden extra aanvragen**
In Gent verwachten ze dat in januari ongeveer 150 langdurig werklozen een leefloon toegewezen zullen krijgen. In de tweede golf, vanaf maart, zullen dat er naar schatting nog eens meer dan 300 zijn. Tegen het einde van het jaar zullen meer dan 1.100 extra mensen een leefloon moeten krijgen en begeleid worden.
In Antwerpen zijn er 590 langdurig werklozen die in januari hun uitkering verliezen, ongeveer 15 procent van de hele eerste golf. Meer dan tienduizend Antwerpenaren zullen het komende anderhalf jaar zonder uitkering komen te zitten.
Beide grootsteden hebben zich stevig voorbereid op die toevloed van mensen en dossiers. Er zijn tientallen extra maatschappelijk werkers aangenomen om bij iedere hulpvraag te kunnen uitzoeken wie recht heeft op een leefloon. Antwerpen heeft een oud OCMW-centrum heropend, speciaal voor langdurig werklozen – dat centrum werd eerder al gebruikt om gevluchte Oekraïners te begeleiden bij de start van de oorlog. Gent richtte eveneens een speciale cel op om de langdurig werklozen op te volgen.
**Financiële druk op lokale besturen**
Al deze voorbereidingen kosten handenvol geld. Geld dat de meeste steden en gemeenten vandaag niet hebben: enkele jaren na de coronacrisis, de energiecrisis en de start van de oorlog in Oekraïne kampen de meeste lokale besturen met bloedrode begrotingen. De federale overheid past wel een stuk van de rekening bij voor de OCMW’s, maar in de grote steden moet er onvermijdelijk ook geld uit de eigen kas komen.
Maatschappelijk werkers hebben gemiddeld zo’n 50 à 60 dossiers op te volgen, zegt de Gentse schepen van Sociale Zaken Astrid De Bruycker (Vooruit). Mochten ze als stad geen extra middelen inzetten en het enkel met de federale financiering moeten doen, dan zouden de maatschappelijk werkers elk maar liefst 130 cliënten moeten begeleiden. “Van wie veel mensen met een complexe problematiek, een handicap, of een heel grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dat gaat niet”, aldus De Bruycker.
**Begeleiding belangrijker dan compensatie**
De vraag is niet alleen of al die mensen recht hebben op een leefloon, benadrukt De Bruycker. “We moeten voorbij die compensatie: de bedoeling is om die mensen te begeleiden, zodat ze niet op een leefloon moeten blijven.”
In Brugge worden de eerste maanden van het jaar zo’n 400 langdurig werklozen aan het loket verwacht. “Een aantal mensen is al op gesprek gekomen, en daaraan zien we dat het toch niet evident zal worden”, zegt schepen Pablo Annys (Vooruit). “De regering denkt dat een derde van de langdurig werklozen weer aan het werk zal gaan, maar dat zal niet gebeuren. Het zal eerder een vijfde zijn. Sommigen zijn nu al aan het werk gegaan, maar die tewerkstelling is ook niet altijd even duurzaam.”
In Kortrijk, waar ze rekening houden met ongeveer 250 extra aanmeldingen, maakt bevoegd schepen Giovanny Saelens (N-VA) zich geen al te grote zorgen. “Ik ben een grote voorstander van deze hervorming. We gaan zoveel mogelijk mensen aan werk helpen. De anderen gaan we naar de juiste vorm van uitkering leiden.”
**Onzekerheid over informatieverspreiding**
Toch valt op verschillende plekken te horen dat de onzekerheid groot is. De eerste golf zal relatief beperkt zijn, maar daarna volgen nog vele duizenden mensen. Zeker bij degenen die al het langst werkloos zijn, zit een grote groep mensen die een klein netwerk hebben, sociaal kwetsbaar zijn, en niet goed op de hoogte zijn van de geplande hervormingen.
“We verwachten wel dat een grote groep mensen het gewoon niet gevolgd hebben”, klinkt het op het kabinet van Nathalie van Baren (N-VA), schepen van Sociale Zaken in Antwerpen. “Op 8 februari krijgen ze normaal gezien hun uitkering, en die dag zullen ze dan opeens vaststellen dat er geen geld op de rekening is gekomen. Dat is toch een grote bezorgdheid. We houden die datum dus goed in het oog.”
De komende weken zullen cruciaal zijn om te zien hoe soepel deze grootschalige hervorming in de praktijk zal verlopen. Voor duizenden Belgen hangt er veel van af.