Bron: NOS Algemeen | Methode: Fact Check
Origineel: “Wetenschappelijk stuk ingetrokken na mogelijke betaling door glyfosaatproducent”
Een invloedrijk wetenschappelijk artikel over het omstreden onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat is na 25 jaar ingetrokken. Mogelijk schreven medewerkers van fabrikant Monsanto mee aan het artikel, dat claimt dat het bestrijdingsmiddel niet kankerverwekkend is. Ook is niet uitgesloten dat de auteurs geld…
**Verdict: WAAR** – Een wetenschappelijk artikel over glyfosaat uit 2000 is inderdaad ingetrokken wegens mogelijke financiële belangenverstrengeling en ghostwriting door Monsanto.
## De bewering onder de loep
De stelling dat een wetenschappelijk artikel over glyfosaat na 25 jaar is ingetrokken vanwege mogelijke betaling door de producent blijkt correct te zijn. Het gaat om een studie uit 2000 in het tijdschrift “Regulatory Toxicology and Pharmacology” die concludeerde dat glyfosaat niet kankerverwekkend is.
## Wat er precies gebeurde
Het artikel, geschreven door de toxicologen Williams, Kroes en Munro, werd eind 2024 ingetrokken door hoofdredacteur Martin van den Berg, emeritus hoogleraar toxicologie aan de Universiteit Utrecht. Van den Berg verklaarde dat de intrekking “noodzakelijk was om de wetenschappelijke integriteit van het tijdschrift te behouden”.
De intrekking kwam er na een Harvard-publicatie uit de zomer van 2024 die aantoonde hoe Monsanto het artikel “opstelde om beweringen over de veiligheid van glyfosaat te ondersteunen”. Dit artikel baseerde zich op de zogenaamde “Monsanto Papers” – interne bedrijfsdocumenten die tijdens Amerikaanse rechtszaken openbaar werden gemaakt.
## Bewijs voor belangenverstrengeling
Meerdere elementen wijzen op ongeoorloofde bemoeienis van Monsanto:
**1. Ghostwriting:** Uit de Monsanto Papers blijkt dat medewerkers van het bedrijf in het geheim meeschreven aan wetenschappelijke studies zonder als co-auteur vermeld te staan.
**2. Selectieve bronnen:** De studie baseerde zich voornamelijk op ongepubliceerde Monsanto-onderzoeken, terwijl andere beschikbare studies werden genegeerd.
**3. Geen reactie:** De enige nog levende auteur reageerde niet op vragen van het tijdschrift over de totstandkoming van het artikel.
**4. Financiële banden:** Hoewel niet definitief bewezen, zijn er sterke aanwijzingen voor financiële verbindingen tussen de auteurs en Monsanto.
## Impact van het artikel
Dit artikel had een enorme invloed op het glyfosaatdebat. Zowel de pesticidenindustrie als Europese en Amerikaanse regelgevingsinstanties verwezen regelmatig naar deze studie om te stellen dat glyfosaat veilig is. De intrekking ondermijnt dus een belangrijk fundament onder de veiligheidsargumentatie.
Journalist Ton van der Ham, die onderzoek doet naar pesticidenonderzoek voor Zembla, benadrukte op LinkedIn dat “niet alleen de industrie dit artikel veelvuldig citeerde, ook de (Europese en Amerikaanse) pesticide-autoriteiten verwezen steeds naar deze studie”.
## Bredere context
De intrekking past in een groter patroon van twijfels over de onafhankelijkheid van glyfosaatonderzoek. In 2015 classificeerde de Wereldgezondheidsorganisatie WHO glyfosaat als “waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen”. Dit leidde tot tienduizenden rechtszaken tegen Monsanto (nu eigendom van Bayer), resulterend in miljardenschikkingen.
De Europese Commissie verlengde desondanks in 2023 de vergunning voor glyfosaat met tien jaar, een beslissing die nu in een ander licht komt te staan gezien de intrekking van dit invloedrijke veiligheidsartikel.
## Onzekerheden en nuances
Hoewel de intrekking een feit is, blijven enkele aspecten onduidelijk:
– Het exacte bedrag van eventuele betalingen is niet bekend
– De precieze rol van elke individuele auteur blijft onduidelijk
– Niet alle bewijzen voor belangenverstrengeling zijn hard bewezen
Het is ook belangrijk te vermelden dat één ingetrokken artikel niet automatisch alle andere glyfosaatonderzoeken ongeldig maakt, hoewel het wel vragen oproept over de betrouwbaarheid van industrie-gefinancierd onderzoek.
## Conclusie
De bewering dat een wetenschappelijk artikel over glyfosaat is ingetrokken wegens mogelijke betaling door de producent is correct. Het gaat om een invloedrijke studie uit 2000 die na 25 jaar werd ingetrokken door het wetenschappelijk tijdschrift vanwege sterke aanwijzingen voor ghostwriting en financiële belangenverstrengeling met Monsanto.
Deze intrekking heeft belangrijke implicaties voor het glyfosaatdebat, omdat het artikel jarenlang werd gebruikt als bewijs voor de veiligheid van het omstreden onkruidbestrijdingsmiddel. Het onderstreept het belang van transparantie en onafhankelijkheid in wetenschappelijk onderzoek, vooral bij controversiële onderwerpen met grote commerciële en maatschappelijke belangen.
Voor lezers is het cruciaal om bij wetenschappelijke claims altijd te kijken naar de financieringsbronnen en mogelijke belangenconflicten van de onderzoekers.