Bron: Science Daily | Methode: Herschreven
Origineel: “Blood tests reveal obesity rapidly accelerates Alzheimer’s progression”
Obesity accelerates the rise of Alzheimer’s-related blood biomarkers far more rapidly than previously recognized. Long-term imaging and plasma data show that obese individuals experience much faster increases in proteins linked to neurodegeneration and amyloid buildup. Surprisingly, blood tests detected these…
Baanbrekend onderzoek van Amerikaanse wetenschappers toont aan dat obesitas de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer veel drastischer versnelt dan tot nu toe werd aangenomen. Bloedtesten blijken deze veranderingen bovendien eerder op te pikken dan de geavanceerde hersenscans die momenteel de standaard vormen.
**Eerste studie naar bloedmarkers**
De bevindingen, gepresenteerd op de jaarlijkse bijeenkomst van de Radiological Society of North America (RSNA), komen voort uit het eerste onderzoek dat specifiek keek naar hoe obesitas de bloedmarkers van alzheimer beïnvloedt. “Dit is de eerste keer dat we de relatie tussen obesitas en de ziekte van Alzheimer hebben aangetoond gemeten via bloedmarkertest”, aldus hoofdonderzoeker dr. Cyrus Raji van het Mallinckrodt Institute of Radiology aan de Washington University School of Medicine in St. Louis.
Het onderzoeksteam analyseerde vijf jaar aan gegevens van 407 vrijwilligers uit het Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative. Alle deelnemers ondergingen zowel amyloid-PET-scans als bloedonderzoek. PET-scans maken de ophoping van bèta-amyloïde eiwitten in de hersenen zichtbaar, een belangrijk kenmerk van alzheimer.
**Verrassende uitkomsten bij start onderzoek**
In de bloedmonsters zochten de onderzoekers naar verschillende alzheimer-gerelateerde biomarkers, waaronder pTau217 (gebruikt voor diagnose en monitoring), neurofilament light chain (NfL) – een eiwitfragment dat vrijkomt uit beschadigde neuronen – en plasma GFAP, een eiwit dat voornamelijk voorkomt in astrocyten, cellen die neuronen ondersteunen en beschermen.
Verrassend genoeg toonden mensen met obesitas aan het begin van de studie lagere niveaus van deze bloedmarkers en een lagere algehele amyloïde belasting in de hersenen. “We geloven dat de verlaagde bloedmarkers bij mensen met obesitas te wijten waren aan verdunning door het hogere bloedvolume”, verklaart hoofdauteur dr. Soheil Mohammadi, postdoctoraal onderzoeker aan het instituut.
Deze bevinding onderstreept het belang van langetermijnonderzoek. “Door alleen op de beginmetingen te vertrouwen, zou je kunnen denken dat mensen met obesitas een lagere alzheimerpathologie hadden. We hebben longitudinale gegevens nodig om volledig te begrijpen hoe obesitas de ontwikkeling van alzheimerpathologie beïnvloedt”, aldus Mohammadi.
**Dramatische versnelling over tijd**
Naarmate de jaren verstreken, toonden zowel de bloedtesten als de hersenscans een veel snellere opbouw van alzheimer-gerelateerde pathologie bij deelnemers met obesitas. De cijfers zijn indrukwekkend: mensen met obesitas ervoeren een 29{8f6ef3fefdd3949173f51d7e15f2cf03cb58c7ea335d12bfe2cd63ab2ecce744} tot 95{8f6ef3fefdd3949173f51d7e15f2cf03cb58c7ea335d12bfe2cd63ab2ecce744} snellere stijging in plasma pTau217-niveaus, een cruciale biomarker voor alzheimer.
Obesitas aan het begin van de studie was ook geassocieerd met een 24{8f6ef3fefdd3949173f51d7e15f2cf03cb58c7ea335d12bfe2cd63ab2ecce744} snellere stijging in plasma NfL en een 3,7{8f6ef3fefdd3949173f51d7e15f2cf03cb58c7ea335d12bfe2cd63ab2ecce744} snellere toename van amyloïde ophoping in de hersenen. Wat de onderzoekers het meest verbaasde, was dat bloedtesten gevoeliger bleken dan PET-scans voor het detecteren van de invloed van obesitas op alzheimer-gerelateerde hersenveranderingen.
“Het feit dat we de voorspellende invloed van obesitas op stijgende bloedmarkers gevoeliger kunnen volgen dan met PET-scans, verbaasde me het meest in deze studie”, zegt dr. Raji.
**Klinische implicaties**
De bevindingen hebben belangrijke implicaties voor de klinische praktijk. Volgens het 2024-rapport van de Lancet Commission zijn er 14 beïnvloedbare risicofactoren die samen ongeveer 45{8f6ef3fefdd3949173f51d7e15f2cf03cb58c7ea335d12bfe2cd63ab2ecce744} van het risico op alzheimer vertegenwoordigen. “Als we een van die risicofactoren kunnen verminderen, kunnen we het aantal alzheimercases aanzienlijk verminderen of de tijd tot het begin van de ziekte verlengen”, stelt dr. Mohammadi.
**Toekomstperspectieven**
Dr. Raji verwacht dat herhaalde metingen van bloedmarkers, gecombineerd met hersenbeeldvorming, steeds vaker zullen worden gebruikt om behandelingsstrategieën te volgen, met name die welke anti-amyloïde geneesmiddelen betreffen.
“Dit is zulke fundamentele wetenschap om te volgen omdat we nu medicijnen hebben die obesitas zeer krachtig kunnen behandelen. Dit betekent dat we in toekomstige studies het effect van gewichtsverliesmedijnen op alzheimerbiomarkers kunnen volgen”, aldus Raji.
**Conclusie**
Dit baanbrekende onderzoek opent nieuwe perspectieven in de strijd tegen alzheimer. Door obesitas als beïnvloedbare risicofactor te identificeren en bloedtesten als vroege detectiemethode te valideren, ontstaan er concrete mogelijkheden voor preventie en vroege interventie. De combinatie van beschikbare obesitasbehandelingen en geavanceerde biomarkertechnologie biedt hoop voor toekomstige behandelingsstrategieën tegen deze verwoestende ziekte.