Mo Gawdat, de voormalige Chief Business Officer van Google X (het ‘moonshot’-laboratorium van Google), heeft een dringende waarschuwing geluisterd over de toekomst van de mensheid in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (AI). Tijdens de Green Transition Forum in Sofia schetste hij een toekomstbeeld waarin de komende twaalf maanden cruciaal kunnen zijn voor de richting die onze samenleving opgaat. Volgens Gawdat bevindt de wereld zich op een kruispunt tussen totale overvloed en een dystopie van absolute surveillance.
De augmentatie van menselijke intelligentie
Gawdat begint zijn analyse met de persoonlijke impact van AI op de cognitieve capaciteiten van het individu. Hij stelt dat het gebruik van AI fungeert als een enorme hefboom voor de intelligentie. Volgens hem leent hij dagelijks ongeveer 100 IQ-punten door AI te gebruiken, wat niet alleen zijn kennis vergroot, maar zijn totale intelligentie exponentieel verhoogt. De kracht van AI ligt in de mogelijkheid om ‘kennis op aanvraag’ te verkrijgen. Gawdat claimt dat hij binnen enkele minuten een expert kan worden in bijna elk onderwerp, mits hij de juiste queries stelt.
Hoewel dit voor het individu een enorme winst is, ziet hij dit als een van de grootste bedreigingen in de geschiedenis van de mensheid. Wanneer AI in alles beter wordt dan wij, verandert de dynamiek van de arbeidsmarkt fundamenteel. Gawdat is zeer kritisch over de gangbare opvatting van tech-executives dat AI slechts bepaalde banen zal vervangen en dat er nieuwe, ‘vervangende’ banen zullen ontstaan. Hij stelt resoluut: “Alle banen gaan verdwijnen.”
Het einde van de traditionele arbeidsmarkt
Volgens Gawdat is het idee van ‘vervangende banen’ een illusie. In het huidige kapitalistische systeem huren bedrijven mensen in op basis van arbeidsarbitrage: het inhuren van menselijke arbeid tegen een lagere prijs dan de waarde van het product dat wordt gecreerd. Zodra een machine dit goedkoper en efficiënter kan, verdwijnt de noodzaak voor de menselijke tussenpersoon in dit proces. De enige manier om te overleven in deze nieuwe economie is volgens Gawdat door zelf de ‘kapitalist’ te worden.
Hij pleit voor een terugkeer naar een oorspronkelijke economie, vergelijkbaar met die van zijn grootouders, waarbij de afstand tussen maker en consument wordt geminimaliseerd. In dit scenario is er geen tussenpersoon meer: een auteur schrijft en een lezer leest, een muzikant maakt muziek en een luisteraar consumeert dit direct. Hoewel de overgangsperiode zeer disruptief zal zijn, gelooft hij dat de middellange termijn ons kan terugbrengen naar een menselijker, ambachtelijker model van economische interactie.
De economische paradox: Aanbod versus Vraag
Een centraal punt in Gawdats betoog is de dichotomy tussen de aanbodzijde en de vraagzijde van de economie. De meeste CEO’s kijken alleen naar de aanbodzijde: als een machine een taak goedkoper kan uitvoeren, wordt de mens vervangen. Dit verhoogt de winstgevendheid op korte termijn. Echter, Gawdat waarschuwt dat dit leidt tot een fundamentele crisis aan de vraagzijde. Wanneer miljoenen mensen hun baan verliezen, verdwijnt hun koopkracht.
Als de consumptiezijde van het BBP wegvalt, stort de economie in, waardoor de bedrijven die AI gebruikten om kosten te besparen, plotseling niets meer hebben om te verkopen. Dit creëert een sociale spanning die, indien niet opgelost, zal leiden tot wat Gawdat omschrijft als een enorme sociale crash en revolutie. Hij stelt dat regeringen een manier moeten vinden om mensen koopkracht te geven, ongeacht of ze een traditionele baan hebben.
Politieke inertie en de weg naar controle
Gawdat uit zijn frustratie over de traagheid van regeringen. Hij vertelt dat hij op het hoogste niveau met de Britse regering heeft gesproken en dat zij, hoewel ze zijn wiskundige scenario’s begrijen, simpelweg niets doen. Hij contrasteert dit met de Chinese regering, die volgens hem actiever is in het reguleren van AI om te voorkomen dat mensen massaal worden ontslagen zonder vangnet, waardoor AI een competitief voordeel wordt in plaats van een sociale destructor.
Zonder proactief overheidsbeleid vreest Gawdat dat we terechtkomen in een scenario dat hij omschrijft als “honderd procent 1984”. De combinatie van AI, totale surveillance en de introductie van digitale valuta zou het voor regimes mogelijk maken om de bevolking volledig te onderdrukken. Geld wordt dan niet langer een middel voor vrijheid, maar een instrument voor controle waarbij transacties in realtime kunnen worden bevroren als men zich niet aan de regels houdt.
De concentratie van macht en de ‘intelligentie-bodem’
Gawdat maakt een vergelijking met eerdere revoluties. In de landbouwrevolutie was de eigenaar van de vruchtbare grond de machtigste; in de industriële revolutie was dat de bezitter van de fabriek. Vandaag de dag is er sprake van de ‘intelligentie-bodem’ (intelligence soil). Degenen die de AI-systemen bezitten, zullen een ongekende concentratie van macht verwerven. Hij noemt het voorbeeld van Elon Musk, die mogelijk de eerste biljardair ter wereld wordt door het verkopen van humanoid robots die menselijk werk overnemen.
Tegelijkertijd ziet hij een democratisering van technologie aan de basis. Nu kan iemand in Libanon met minimale middelen een geavanceerde drone bouwen. Deze paradox — extreme concentratie van macht aan de top en extreme democratisering aan de basis — creëert een fragiel equilibrium dat ofwel tot utopie, ofwel tot totale onderdrukking leidt.
De keuze: MAP versus MAD
Tot slot presenteert Gawdat twee mogelijke paden voor de mensheid. Het eerste is het MAP-pad (Mutually Assured Prosperity): het pad van wederzijds verzekerde welvaart. Door wereldwijde samenwerking en wiskundige optimalisatie zou de wereld over drie tot vier jaar een staat van totale overvloed kunnen bereiken waar niemand meer ‘moet’ werken om te overleven.
Het alternatief is het MAD-pad (Mutually Assured Destruction): de weg van wederzijds verzekerde vernietiging. Dit is een AI-wapenwedloop waarbij autonome wapens de wereld overspoelen en beslissingen niet langer door mensen worden genomen. Gawdat wijst op de absurditeit van de huidige wereldwijde militaire uitgaven (bijna 3 biljoen dollar), waarvan een fractie genoeg zou zijn om honger en extreme armoede ter wereld te beëindigen.
Zijn conclusie is dat het existentiële risico voor de mensheid niet zozeer de technologie zelf is, maar de huidige wereldleiders. Hij pleit voor een internationaal verdrag, vergelijkbaar met CERN, waarbij de mensheid de AI-transitie als een collectief project aanpakt in plaats van als een competitieve strijd om suprematie.
Dit artikel werd gegenereerd met Gemma 4 Abliterated · model huihui_ai/gemma-4-abliterated:31b.