Jongeren bieden ‘violence as a service’: Experten waarschuwen voor nihilistisch extremisme en radicalisering in België

In een recente uitzending van het VRT NWS-programma ‘De Afspraak’ bespreken experten de alarmerende stijging van geweld en radicalisering onder tieners in België. Het federaal parket rapporteert een verdrievoudiging van tienerbetrokkenheid bij terrorisme-dossiers in vijf jaar. Deze discussie onthult een zorgwekkende verschuiving van ideologisch gedreven extremisme – vaak gelinkt aan religieus fundamentalisme zoals islamisme – naar puur nihilistisch geweld voor geld. Dit islamkritische verslag belicht dubbele standaarden en hoe leegte bij jongeren wordt uitgebuit, zonder individuen te generaliseren.

Stijgende tienerbetrokkenheid bij terrorisme

Het jaarrapport van het federaal parket toont een duidelijke trend: het aantal terrorisme-dossiers stijgt, met een verdrievoudiging van betrokken tieners. Experten maken zich zorgen over de eenvoud waarmee deze jongeren via internet worden geronseld. “Heel veel van die brandbommen en andere soorten zaken worden eigenlijk uitgevoerd door tieners, ook nog vaak uit het buitenland geïmporteerd, die dan een paar honderd euro krijgen,” aldus een expert. Deze praktijk, bekend als ‘violence as a service’, toont hoe geweld commercieel wordt, los van ideologie.

Voorheen domineerde ideologisch extremisme, zoals religieus-extremistisch gedachtegoed dat jongeren naar Syrië lokte. Nu primeert financieel gewin, spanning en verveling. Dit nihilistische extremisme vult een existentiële leegte bij jongeren zonder normen of waarden.

Van ideologie naar nihilistisch extremisme

Een sleutelverschuiving is van ideologisch naar nihilistisch extremisme. “Vroeger had je een duidelijk ideologisch profiel: religieus-extremistisch, rechtsextremistisch. Vandaag is dat er niet,” merkt een spreker op. Jongeren groeien op met gewelddadige games, verlaten school en missen structuur thuis. “Er zit geen hobby in, geen sport in, geen school, geen manieren, geen normen, geen waarden.”

Deze leegte maakt hen vatbaar voor rekrutering. Zelfs in gevallen van vermeend antisemitisme, zoals een recente brandstichting in een Joodse wijk, bleek het vaak niet ideologisch maar betaald werk. Toch blijven dubbele standaarden bestaan: terwijl religieus fundamentalisme in het verleden via imams en internet werd gepompt, zien we nu hoe geopolitieke spanningen deze leegte voeden zonder echte overtuiging.

Violence as a service: Geweld als betaalde dienst

‘Violence as a service’ is een hybride trend waarbij jongeren voor een paar honderd euro brandbommen gooien of aanslagen plegen. “Daarmee worden verlekkerd en dan zulke zaken overgaan,” waarschuwt een expert. Dit fenomeen, eerst gezien in drugsdossiers, verspreidt zich naar terrorisme. Jongeren stijgen zo op de ‘sociale ladder’ in hun eigen kring, waar ze anders betekenisloos zijn.

De verjonging is zorgwekkend: jongvolwassenen zoeken identiteit en groepsgevoel, traditioneel target van ideologische rekruteerders. Nu inspelen platforms als Telegram met gruwelijke video’s op deze behoeften, zonder ideologisch kader.

Rol van sociale media en radicaliseringsmechanismen

Sociale media versnellen radicalisering. Algoritmes pushen geweldscontent naar kwetsbare profielen. “Men raakt dat. Men voelt dat. Worden die door een bepaalde mens benaderd. Die godsdienst wordt erin gepompt. Op korte termijn. Dat wordt gespuwd via het internet,” beschrijft een spreker het proces uit het verleden. Zelfs niet-gelovigen werden snel ‘gerecupereerd’ uit pesten of eenzaamheid.

Buitenlandse mogendheden, zoals Rusland of Iran, manipuleren dit via algoritmes. In de context van Oekraïne of het Midden-Oosten versterkt dit ontwrichtende acties. Jongeren consumeren straffeloos geweld, wat nihilisme versterkt.

Geopolitieke polarisatie en Midden-Oosten

De oorlog in Gaza voedt toxische polarisatie. Jongeren zien geweld als normaal, met een binair wereldbeeld: vriend of vijand. “Langs welk kant sta je? Welk kamp kies je?” Dit legitimeert geweld, soms onder islamistisch mom, maar vaak puur nihilistisch.

Dubbele standaarden schreeuwen om kritiek: in Israël wordt doodstraf voor Palestijnse terroristen ingevoerd, terwijl Joodse daders burgerlijke rechtbanken krijgen. “De Palestijnse mens moet naar een strafrechtbank. De Joodse mens moet naar een burgerlijke rechtbank.” Dit voedt frustratie, maar experten benadrukken dat de meesten dit kanaliseren via dialoog. Ondergronds radicalisme, inclusief islamistisch, groeit echter.

Waarschuwing van Hannah Arendt Instituut

Christophe Busch, directeur van het Hannah Arendt Instituut, waarschuwt voor categorisering van mensen, een gevaar dat Arendt – zelf Joods – voorzag. “Het grootste gevaar is om mensen in categorieën op een verschillende manier in te delen.” Politieke macht corrumpeert dialoog, wat slapende cellen kweekt.

Als jurist ergert Busch zich aan schendingen van internationaal recht, zoals selectieve doodstraf. Dit radicaliseert jongeren verder, tenzij kanalisering via media en structuur lukt.

De meeste jongeren blijven helder denken dankzij familie en school. Wakzaamheid is cruciaal: kwetsbare groepen worden getarget door wie leegte uitbuit, vaak met islamistisch of ander fundamentalisme als vehikel.

Bron: VRT NWS – De Afspraak. Dit verslag is gebaseerd op de volledige transcriptie en visuele analyse van de video.