De wijnproductie in West-Vlaanderen beleeft een ongekende groei. Sinds 2020 is het aantal wijnproducenten meer dan verdubbeld van 27 naar 63, terwijl de oppervlakte wijngaarden zelfs verdrievoudigde tot 155 hectare. Deze opmerkelijke expansie dankt de sector vooral aan de stijgende temperaturen door klimaatverandering.
Klimaatverandering maakt Vlaamse wijn mogelijk
De eerste druivenranken werden pas in 1996 aangeplant in Heuvelland. Sommelier José Lemahieu uit Ieper legt uit hoe drastisch het klimaat sindsdien is veranderd: “Rieslingdruiven konden destijds niet rijpen op de Monteberg, maar nu lukt dat probleemloos.” Voor succesvolle wijnbouw is een jaargemiddelde tussen 10 en 20 graden Celsius nodig. Waar Vlaanderen vroeger net boven de 10 graden zat, registreerde het KMI in december al 12 graden.
Ook Vlaamse investeerders ontdekten de eigen regio. In plaats van te investeren in Franse wijngaarden, zetten rijke families en ondernemers nu in op lokale productie, wat zorgt voor professionalisering en automatisering van de sector.
Pesticiden vormen milieubedreiging
Het succesverhaal kent echter een donkere kant. Wijnstokken zijn extreem gevoelig voor schimmels, en door het vochtige Vlaamse klimaat is intensief pesticidengebruik vrijwel onvermijdelijk. Dit lijkt op de problematische aardappelteelt wat betreft chemisch gebruik.
Professor Pieter Spanoghe van UGent relativeert de impact: “Bij correcte toepassing volgens de voorschriften blijft de milieudruk beperkt tot het behandelde perceel. Met 150 hectare wijngaarden vormt de sector nog altijd een klein deel van de West-Vlaamse landbouw vergeleken met groente- en aardappelteelt.”
Drinkwater onder druk door triazolen
Toch ontstaan er zorgen over de drinkwaterkwaliteit. Bij de afbraak van landbouwpesticiden vormen zich triazolen – zeer resistente chemische verbindingen die mogelijk hormoonverstorend en kankerverwekkend zijn. Deze spoelen via regenwater naar beken die de drinkwatercentra van De Watergroep in Ieper en Diksmuide bevoorraden.
Het productiecentrum De Blankaart kampt met de hoogste triazoolconcentraties van heel Vlaanderen. Kathleen De Schepper van De Watergroep waarschuwde eerder: “Te hoge concentraties maken het onmogelijk om kwaliteitsvol drinkwater te produceren.” Het filteren van triazolen uit drinkwater blijkt technisch vrijwel onhaalbaar.
Landbouwminister Jo Brouns ontwikkelt momenteel een speciaal ‘drinkwaterplan’ om de triazoolproblematiek in de Westhoek aan te pakken en een balans te vinden tussen de bloeiende wijnsector en veilig drinkwater.
