Bron: NOS Algemeen | Methode: Herschreven
Origineel: “Formatie zit vast: Buma ziet geen 'werkbare' meerderheids- of minderheidscoalitie”
De kabinetsformatie is op dit moment vastgelopen. Er is in de Tweede Kamer geen combinatie te vinden van partijen die met elkaar een meerderheidscoalitie willen vormen. Een minderheidskabinet gaat nu ook niet lukken, ook daarvoor is onvoldoende enthousiasme. Buma wil…
De Nederlandse kabinetsformatie bevindt zich in een diepe impasse. Informateur Buma heeft vandaag moeten constateren dat er momenteel geen werkbare coalitie mogelijk is, noch als meerderheids- noch als minderheidskabinet. De politieke patstelling dwingt hem tot een uitzonderlijke stap: morgen nodigt hij vijf partijleiders tegelijk uit voor een crisisoverleg.
**Tussenstuk biedt onvoldoende soelaas**
De afgelopen twee dagen voerde Buma gesprekken over het zogenaamde ‘tussenstuk’ dat D66 en het CDA onder zijn leiding hebben opgesteld. Dit document was bedoeld als een “uitgestoken hand” naar andere partijen, met de hoop dat meerdere fracties zouden aanhaken voor nieuwe onderhandelingen over een regeerakkoord.
Hoewel partijen zoals VVD en GroenLinks-PvdA na de presentatie dinsdag wel aanknopingspunten zagen in het voorstel, bleek dit onvoldoende om tot concrete coalities te komen. Ook merkte Buma steun op voor bepaalde voorstellen van D66 en CDA, maar deze positieve signalen vertaalden zich niet naar bereidheid om daadwerkelijk deel te nemen aan een regering.
**Bekende blokkades blijven bestaan**
De fundamentele obstakels die de formatie al weken teisteren, blijven onveranderd. Een meerderheidscoalitie van D66, CDA, GroenLinks-PvdA en VVD is nog altijd onmogelijk omdat de VVD categorisch weigert samen te werken met de partij van Klaver. Er was ook geen verwachting dat de liberalen van standpunt zouden veranderen.
Daarom werd de laatste dagen steeds vaker gesproken over een minderheidskabinet als alternatief. In zo’n constructie zouden GroenLinks-PvdA, JA21 of andere partijen de plannen van een D66-CDA-VVD-kabinet in de Tweede Kamer aan een meerderheid moeten helpen.
**Ook minderheidsoptie van de baan**
Maar ook deze route werd vandaag afgesloten in wat Buma zijn “werkkamer” noemt. De informateur maakte duidelijk dat er geen partijen bereid zijn om “structurele steun” te verlenen aan een minderheidskabinet. Zonder zo’n gedoogsteun kan een nieuw kabinet echter niet functioneren.
Evenmin is er draagvlak voor een “centrumrechts kabinet” bestaande uit D66, VVD, CDA en JA21 – de voorkeur van VVD en JA21. Deze optie stuit op grote bezwaren bij D66, dat moeite heeft met samenwerking met JA21.
**Uitzonderlijk crisisoverleg**
Geconfronteerd met deze patstelling grijpt Buma naar een ongebruikelijke maatregel. Morgen nodigt hij vijf partijen tegelijk uit: D66, CDA, VVD, GroenLinks-PvdA en JA21. “Alle posities zijn nu nog hetzelfde als het begin”, constateert hij. “Bij hen ligt er ook een verantwoordelijkheid om een stap verder te gaan.”
Tot nu toe kwam het in deze kabinetsformatie nog niet voor dat vijf partijen tegelijk bij een informateur aanschoven. De reden hiervoor is het risico dat partijen ruzie krijgen en nog hardere stellingen innemen wanneer ze rechtstreeks met elkaar geconfronteerd worden.
Buma is zich bewust van dit risico, maar wil deze aanpak toch proberen. Opvallend is dat de PVV niet is uitgenodigd voor het gesprek, omdat geen van de grote partijen bereid is samen te werken met PVV-leider Wilders.
**Sombere stemming**
De veranderde sfeer werd ook duidelijk bij de partijleiders zelf. Waar D66-leider Jetten en CDA-leider Bontenbal dinsdag nog enthousiast waren over hun aanpak en hoopvol klonken over hun inhoudelijke document, waren beide leiders na het gesprek met Buma aanzienlijk somberder. “De formatie is heel erg ingewikkeld geworden”, moest Jetten constateren.
**Kritiek op minderheidsoption**
GroenLinks-PvdA-leider Klaver uitte ondertussen scherpe kritiek op de minderheidsoption, die hij een “cruciale fout” noemde. Volgens hem zou zo’n constructie de blokkade van de VVD alleen maar belonen. Hij sprak van “de arrogantie van de macht”. Ook JA21 toonde zich weinig enthousiast over een minderheidskabinet.
**Laatste kans voor doorbraak**
Het overleg van morgen lijkt de laatste kans om de formatie vlot te trekken. Buma hoopt dat directe confrontatie tussen de partijleiders ertoe leidt dat “er dingen gaan schuiven”. Hij wil de fractievoorzitters aanspreken op hun verantwoordelijkheid voor het landsbestuur en hoopt dat zij met elkaar gaan praten in plaats van over elkaar.
Of deze uitzonderlijke aanpak de gewenste doorbraak brengt, blijft echter zeer de vraag. Na maanden onderhandelen lijken de posities alleen maar verder uit elkaar te zijn gegroeid, met weinig tekenen van de compromisbereidheid die nodig is voor een werkbare coalitie.