De Belgische operawereld rouwt om het verlies van een van haar grootste iconen. José van Dam, de internationaal gevierde bas-bariton, is dinsdag op 85-jarige leeftijd vredig ingeslapen, omringd door zijn dierbaren.
Van Elsene naar de wereldpodia
Geboren als Joseph Van Damme in Elsene in 1940, groeide de zanger uit tot een wereldster die de grootste operahuizen van de planeet deed beven met zijn imposante stem. Na zijn studies aan het Brussels Conservatorium startte hij op 20-jarige leeftijd een carrière die meer dan zes decennia zou duren.
Zijn doorbraak kwam in 1965 met de rol van Escamillo in Bizets ‘Carmen’. Via Genève en zes jaar bij de Deutsche Oper in Berlijn veroverde hij vervolgens de internationale scene. Van het prestigieuze Covent Garden in Londen tot La Scala in Milaan en de Metropolitan Opera in New York – overal werd zijn stem met eerbied ontvangen.
Trouwe zoon van De Munt
In eigen land bleef Van Dam vooral verbonden met de Brusselse Muntschouwburg, waar hij onder directeur Gerard Mortier in meer dan veertig producties schitterde. Zijn interpretaties van Mozart- en Wagner-rollen werden legendarisch. De Munt rouwt om ‘een van de mooiste en meest imposante stemmen’ die de wereld ooit kende.
Koninklijke waardering
Het Belgische koningshuis koesterde een bijzondere band met de operazanger. Hij zong bij de begrafenissen van koning Boudewijn (1993) en koningin Fabiola (2014), en luisterde het huwelijk van Filip en Mathilde op. Als erkenning voor zijn uitzonderlijke carrière verhief koning Albert II hem in 1998 tot baron.
Meester en mentor tot het einde
Ook na zijn actieve podiumcarrière bleef Van Dam zijn passie delen als ‘meester in residentie’ aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth in Waterloo. Generaties jonge zangers kwamen speciaal naar België om van hem te leren. ‘Hij gebruikte veel humor in zijn lessen en leerde dat techniek slechts een instrument is ten dienste van de tekst’, aldus de Muziekkapel.
Tot op het laatst gaf de maestro nog masterclasses. Zijn pedagogische erfenis leeft voort in talloze zangers die hij inspireerde en begeleidde. De Muziekkapel Koningin Elisabeth spreekt van het verlies van ‘de grootste ambassadeur van de lyrische kunst’ in ons land en een ‘vaderfiguur’ voor vele jonge talenten.
José van Dam laat een onuitwisbare stempel na op de operageschiedenis van de 20ste en 21ste eeuw. Zijn stem zal voor altijd weerklinken in de harten van muziekliefhebbers wereldwijd.
