De wetenschappelijke wereld kampt met een ongekende crisis door de massale toename van onderzoeksartikels gegenereerd door kunstmatige intelligentie. Wat wetenschappers ‘AI-slop’ noemen – neponderzoek of artikels van slechte kwaliteit – bedreigt de fundamenten van het wetenschappelijk publicatiesysteem.
Raphael Wimmer van de Universiteit Regensburg toonde aan hoe eenvoudig het probleem is: met OpenAI’s nieuwe tool Prism schreef hij in slechts 54 seconden een compleet onderzoeksartikel over een experiment dat hij nooit heeft uitgevoerd. ‘Een paper schrijven was nog nooit zo makkelijk. Het wetenschappelijke publicatiesysteem verstoppen ook niet,’ waarschuwde de Duitse onderzoeker.
De gevolgen zijn dramatisch. De internationale conferentie voor machine learning (ICML) van 2026 ontving meer dan 24.000 inzendingen – meer dan het dubbele van vorig jaar. Hoewel AI-tools de productiviteit van onderzoekers met bijna 90% kunnen verhogen, maken ze het ook kinderspel om valse studies te fabriceren.
Voor België en Vlaanderen, waar universiteiten zoals KU Leuven en UGent actief zijn in AI-onderzoek, vormt deze ontwikkeling een serieuze bedreiging voor de wetenschappelijke reputatie. Vlaamse onderzoekers die afhankelijk zijn van internationale samenwerking en publicaties riskeren meegesleurd te worden in deze vertrouwenscrisis.
Seulki Lee van het Korea Advanced Institute waarschuwt dat het huidige beoordelingssysteem niet berekend is op deze volumes. ‘Grondige evaluatie wordt steeds moeilijker,’ stelt de computerwetenschapper. Analyses tonen aan dat sommige artikels volledig door AI zijn geschreven en tientallen bevatten AI-hallucinaties – verzonnen feiten die overtuigend klinken maar foutief zijn.
De arXiv databank, populair onder wetenschappers wereldwijd, zag het aantal maandelijkse inzendingen sinds ChatGPT’s lancering in november 2022 met meer dan 50% stijgen. Tegelijk werden vijf keer meer artikels afgewezen – meer dan 2.400 per maand.
Organisaties vechten terug met drastische maatregelen. ArXiv voerde geschiktheidstests in voor nieuwe gebruikers en verbood computerwetenschappelijke overzichtsartikels die niet eerder gepubliceerd werden. Andere conferenties rekenen 100 dollar per extra inzending om de vloed te beperken.
Paul Ginsparg, medeoprichter van arXiv, noemt AI-slop een ‘existentiële bedreiging’. Het probleem is dat neponderzoek vaak niet te onderscheiden is van echt werk door alleen de samenvatting of tekst te lezen. Dit ondermijnt het hele peer review-systeem waarop de wetenschap steunt.
De inzet is hoog: zonder adequate maatregelen dreigt het vertrouwen in wetenschappelijk onderzoek, vooral binnen de computerwetenschappen, ernstig aangetast te worden.
