Onder de grond van Las Vegas: hoe Elon Musk’s tunnelvisie het stedelijk vervoer wil heruitvinden

Terwijl miljoenen automobilisten wereldwijd dagelijks vastzitten in eindeloze files, graaft een bedrijf met de ironische naam ‘The Boring Company’ zich letterlijk een weg naar wat het de toekomst van stedelijk vervoer noemt. Onder de glinsterende casino’s en hotels van Las Vegas ontstaat een ondergronds netwerk dat belooft passagiers in enkele minuten door de stad te schieten. Met meer dan 3 miljoen vervoerde passagiers en plannen voor 68 mijl aan tunnels met 104 stations, is de Vegas Loop uitgegroeid van een gedurfd experiment tot een serieuze uitdaging voor traditioneel openbaar vervoer. Maar is dit werkelijk de transportrevolutie die Elon Musk belooft, of hebben critici gelijk dat het slechts een dure gadget is voor een probleem dat al lang opgelost is?

Van frustratie naar onderneming

Het verhaal van The Boring Company begint, zoals zoveel innovaties, met pure frustratie. Elon Musk, reeds bekend van Tesla en SpaceX, zat in 2016 hopeloos vast in het beruchte verkeer van Los Angeles. In een inmiddels legendarische tweet kondigde hij aan een tunnelboorbedrijf te starten. Wat begon als een schijnbaar impulsieve gedachte, werd in januari 2017 werkelijkheid toen The Boring Company werd opgericht als dochteronderneming van SpaceX.

De kerngedachte van Musk is verrassend eenvoudig: als wegen verstopt raken, ga dan de diepte in. Maar waar traditionele metrosystemen miljarden kosten en decennia aan planning vergen, beloofde Musk een radicaal andere aanpak. Zijn bedrijf zou tunnels sneller en goedkoper kunnen aanleggen dan ooit tevoren mogelijk was. Een gedurfde belofte in een industrie waar kostenoverschrijdingen en vertragingen eerder regel dan uitzondering zijn.

De technologie achter de tunnels

Wat maakt The Boring Company anders dan traditionele tunnelbouwers? Het antwoord ligt in een combinatie van slimme engineering en het in vraag stellen van lang geaccepteerde aannames. Traditionele tunnelboormachines zijn kolossale gevartes, ontworpen om brede tunnels te graven die plaats bieden aan treinstellen of meerdere rijstroken. The Boring Company koos voor een radicaal kleinere diameter: net groot genoeg voor één voertuig.

Deze keuze heeft verstrekkende gevolgen. Een kleinere tunnel betekent minder grond die uitgegraven moet worden, minder beton voor de bekleding, en een compactere boormachine die sneller kan werken. Maar de innovatie stopt niet bij de afmetingen. Waar traditionele projecten de uitgegraven grond tegen hoge kosten naar stortplaatsen afvoeren, ontwikkelde The Boring Company een methode om dit materiaal ter plekke te verwerken tot bruikbare betonblokken. Het is vergelijkbaar met een restaurant dat zijn groenteresten composteert in plaats van ze duur te laten ophalen: wat eerst een kostenpost was, wordt een bron van waarde.

De resultaten spreken voor zich. De oorspronkelijke LVCC Loop, een systeem van 1,7 mijl tunnel met drie stations, werd in ongeveer één jaar gebouwd voor 47 miljoen dollar. Ter vergelijking: de uitbreiding van de metro in Los Angeles kost gemiddeld meer dan 1 miljard dollar per mijl. Zelfs wanneer we rekening houden met de beperktere capaciteit van de Loop, blijft het kostenverschil opvallend.

Van proefproject tot stedelijk netwerk

De Las Vegas Convention Center Loop opende in april 2021 en diende aanvankelijk als een bescheiden pendeldienst binnen het uitgestrekte congrescentrum. Waar bezoekers voorheen 45 minuten nodig hadden om van de ene hal naar de andere te wandelen, brachten Tesla’s hen nu in ongeveer twee minuten naar hun bestemming. Het systeem bewees zijn waarde tijdens grote evenementen, met pieken van meer dan 32.000 passagiers per dag en een capaciteit van 4.500 passagiers per uur.

Wat begon als een oplossing voor één specifiek probleem, groeide uit tot een ambitieuzer plan. Clark County en de stad Las Vegas keurden een uitbreiding goed tot 68 mijl aan tunnels met 104 stations. Dit netwerk zou cruciale bestemmingen verbinden: het Harry Reid International Airport, het Allegiant Stadium, de beroemde Strip met zijn casino’s en hotels, en het stadscentrum. De beloofde reistijden zijn indrukwekkend: trajecten die bovengronds 30 tot 45 minuten duren, zouden ondergronds slechts 2 tot 8 minuten vergen.

“In zijn definitieve vorm zal de Vegas Loop tot 90.000 passagiers per uur kunnen vervoeren, waarbij belangrijke locaties snel met elkaar verbonden worden.”

De uitbreiding gebeurt stapsgewijs. Per december 2025 zijn acht stations operationeel, met ongeveer 3,5 mijl aan tunnels die het Convention Center verbinden met nabijgelegen resorts zoals Resorts World, Westgate en Encore. De ticketprijzen blijven toegankelijk: ritten binnen het LVCC-complex zijn gratis, terwijl verbindingen naar resorts tussen 5 en 10 dollar kosten.

Personal Rapid Transit: een oud concept in een nieuw jasje

Om te begrijpen waarom de Vegas Loop fundamenteel verschilt van traditioneel openbaar vervoer, moeten we het concept van Personal Rapid Transit (PRT) uitleggen. Traditioneel openbaar vervoer werkt met vaste routes en schema’s: een metro of bus vertrekt op gezette tijden en stopt bij elke halte, ongeacht of daar passagiers wachten. Iedereen deelt dezelfde rit, wat efficiënt is bij hoge bezettingsgraden maar frustrerend wanneer je tien haltes moet uitzitten voor je bestemming.

PRT-systemen draaien deze logica om. Kleine voertuigen brengen passagiers rechtstreeks van hun vertrekpunt naar hun bestemming, zonder tussenstops. Het is het verschil tussen een lijnbus en een taxi, maar dan met de infrastructuur en prijzen van openbaar vervoer. Voor steden met een verspreide structuur, waar mensen wonen en werken over een groot gebied in plaats van geconcentreerd rond een stadscentrum, kan dit concept bijzonder effectief zijn.

Las Vegas is precies zo’n stad. De toeristische attracties, hotels en voorzieningen liggen verspreid over een uitgestrekt gebied. Een traditionele metrolijn zou slechts één corridor bedienen, terwijl een netwerk van Loop-tunnels flexibele verbindingen in alle richtingen mogelijk maakt. Zoals een Reddit-gebruiker in de BoringCompany-community opmerkte: bij een gemiddelde van 30.000 passagiers per dag zou de Vegas Loop meer reizigers vervoeren dan 73 van de 102 railsystemen in de Verenigde Staten.

De rol van autonome voertuigen

Een cruciaal element in de toekomstvisie van de Vegas Loop is de integratie van Tesla’s Full Self-Driving technologie. Momenteel worden de voertuigen in de tunnels nog bestuurd door menselijke chauffeurs, maar de gecontroleerde tunnelomgeving biedt ideale omstandigheden om autonome rijtechnologie te testen en uiteindelijk volledig in te zetten.

Waarom zijn tunnels zo geschikt voor zelfrijdende auto’s? De uitdagingen die autonome voertuigen op gewone wegen tegenkomen, zijn grotendeels afwezig onder de grond. Geen voetgangers die onverwacht oversteken, geen fietsers, geen complexe kruispunten, geen wisselende weersomstandigheden. De tunnelomgeving is voorspelbaar en gecontroleerd, vergelijkbaar met hoe een trein op rails rijdt maar dan met de flexibiliteit van individuele voertuigen.

Tesla’s FSD-systeem leert van miljarden kilometers aan anonieme rijgegevens. De relatief eenvoudige tunnelomgeving dient als een soort trainingsterrein waar de technologie kan rijpen voordat ze op complexere wegen wordt ingezet. Op termijn zou dit de operationele kosten drastisch kunnen verlagen door de noodzaak voor menselijke bestuurders te elimineren.

Economische analyse: de cijfers onder de loep

Een academische kosten-batenanalyse uit 2024, uitgevoerd door onderzoeker Adriana Alejandra Henriquez Mora, projecteert indrukwekkende cijfers voor de Vegas Loop. De studie berekent een netto contante waarde van meer dan 6,7 miljard dollar en een baten-kostenverhouding van 3:1. Dit betekent dat elke geïnvesteerde dollar drie dollar aan maatschappelijke waarde zou genereren.

De belangrijkste batenposten volgens deze analyse:

• Jaarlijkse ticketinkomsten: 273 miljoen dollar aan directe opbrengsten uit passagiersvervoer
• Tijdsbesparing: 493 miljoen dollar aan economische waarde doordat reizigers sneller op hun bestemming aankomen
• Toeristische impuls: 391 miljoen dollar aan extra bestedingen doordat bezoekers efficiënter kunnen bewegen tussen attracties
• Milieuvoordelen: Verminderde uitstoot doordat elektrische voertuigen bovengronds autoverkeer vervangen

Tegenover deze baten staan geschatte kosten van 1,3 miljard dollar voor de bouw en 259 miljoen dollar voor onderhoud. Een belangrijke kanttekening: omdat het project privaat gefinancierd wordt, heeft het niet de uitgebreide overheidstoetsing ondergaan die publieke transportsystemen doorgaans doorlopen. Dit heeft zowel voordelen (snellere realisatie, minder bureaucratie) als nadelen (minder onafhankelijke controle).

Kritiek en controverse

Niet iedereen deelt het enthousiasme voor Musk’s tunnelvisie. Critici wijzen erop dat auto’s in tunnels, hoe elektrisch ook, fundamenteel minder efficiënt zijn dan treinen of metro’s qua passagierscapaciteit per vierkante meter. Een metrostel kan honderden passagiers tegelijk vervoeren; een Tesla maximaal vijf. De beloofde capaciteit van 90.000 passagiers per uur vereist duizenden voertuigen die continu rijden, een logistieke uitdaging die nog bewezen moet worden.

Onderzoeksjournalisten van ProPublica merkten op dat het project, ondanks zijn omvang, niet de strenge controles heeft ondergaan die gebruikelijk zijn voor openbare transportsystemen. De private financiering betekent dat lange overheidsonderzoeken achterwege blijven, wat past bij Musk’s overtuiging dat regelgeving vaak innovatie belemmert. In het licht van zijn adviserende rol bij de Amerikaanse overheid rond ‘government efficiency’ krijgt deze houding extra betekenis.

Lokale nieuwszender KTNV onderzocht veiligheids- en milieu-impactclaims rond het project. The Boring Company reageerde met gedetailleerde informatie over procedures en protocollen, maar de discussie illustreert de spanning tussen innovatiesnelheid en traditionele waarborgen.

Wat brengt de toekomst?

De Vegas Loop staat niet alleen. The Boring Company heeft projecten aangekondigd of in ontwikkeling in meerdere steden, waaronder de Music City Loop in Nashville en onderhandelingen over een Dubai Loop. Als het Vegas-concept succesvol schaalt, zou het model kunnen worden voor stedelijk vervoer wereldwijd.

De komende jaren worden cruciaal. De uitbreiding van 8 naar 104 stations zal aantonen of het systeem kan opschalen zonder in te boeten aan snelheid of betrouwbaarheid. De integratie van volledig autonome voertuigen zal de economische levensvatbaarheid fundamenteel beïnvloeden. En de concurrentie met bestaande vervoersopties, van taxi’s en rideshare-diensten tot traditioneel openbaar vervoer, zal uitwijzen of passagiers daadwerkelijk kiezen voor de ondergrondse optie.

Voor Uber- en Lyft-chauffeurs in Las Vegas is de boodschap duidelijk. Zoals een post in een Facebook-groep voor rideshare-chauffeurs het verwoordde: “This is going to kill Rideshare & Taxi services in Las Vegas.” Of dat pessimisme gerechtvaardigd is, hangt af van hoe snel en effectief de Loop uitbreidt.

De Vegas Loop vertegenwoordigt meer dan alleen een nieuw vervoersmiddel: het is een experiment in het hertekenen van hoe we over stedelijke mobiliteit denken. Of Musk’s tunnelvisie de transportrevolutie inluidt die hij belooft, of een dure omweg blijkt naar oplossingen die we al hadden, zal de geschiedenis uitwijzen. Wat vaststaat is dat onder de woestijngrond van Nevada een antwoord wordt gegraven op een vraag die elke groeiende stad bezighoudt: hoe bewegen we ons efficiënt door de ruimtes die we delen?