Bron: NOS Algemeen | Methode: Herschreven
Origineel: “Paus Leo XIV wil kerk besturen met al zijn kardinalen “
De vergadering die paus Leo XIV anderhalve dag hield met zijn kardinalen eindigde gisteravond. Maar eigenlijk begon het moment waarop de paus het roer van de kerk stevig in handen nam om zijn koers uit te stippelen al woensdagochtend. Toen…
Paus Leo XIV heeft een nieuwe koers ingezet voor het bestuur van de Rooms-Katholieke Kerk door alle kardinalen actief te betrekken bij belangrijke beslissingen. De pontifex sloot gisteravond een bijzondere anderhalfdaagse vergadering af met 170 van de wereldwijd 245 kardinalen, een zeldzame gebeurtenis die de start markeert van een meer collegiale bestuursstijl.
Terugkeer naar Tweede Vaticaans Concilie
Het signaal van verandering kwam al woensdagochtend, toen de paus tijdens zijn wekelijkse audiëntie aankondigde voortaan iedere week onderwerpen te behandelen die betrekking hebben op het Tweede Vaticaans Concilie. Dit ingrijpende bisschoppenconcilie uit begin jaren zestig, geïnitieerd door paus Johannes XXIII, wilde de kerk in overeenstemming brengen met de moderne tijd.
Volgens paus Leo XIV zijn de documenten van dat concilie nog altijd zeer relevant, maar niet altijd goed begrepen. De kerkvernieuwing die destijds werd ingezet, wordt volgens velen nu pas met verve geïmplementeerd onder zijn voorgangers Franciscus en hemzelf. Door er persoonlijk aandacht aan te besteden, wil de paus deze lacune wegwerken.
Zeldzame buitengewone vergadering
Diezelfde woensdagmiddag opende Leo XIV vervolgens de speciale vergadering achter gesloten deuren. Van de 245 kardinalen wereldwijd waren er 170 aanwezig – de afwezigen waren voornamelijk te oud of te ziek om de reis naar Rome te maken.
Dit soort buitengewone consistories tussen een paus en het college van kardinalen zijn uitzonderlijk zeldzaam. Onder paus Benedictus XVI vond er geen enkele plaats. Paus Franciscus organiseerde wel een dergelijke vergadering een jaar na zijn verkiezing, maar besloot daarna zijn hervormingen alleen te bespreken met een select groepje van maximaal negen kardinalen uit verschillende werelddelen. Vermoedelijk deed hij dit omdat hij tegenstand verwachtte als hij iedereen zou laten meepraten – een inschatting die juist bleek, gezien het verdeelde college dat hij bij zijn overlijden achterliet.
Reactie op polarisatie onder Franciscus
Het radicale pausschap van Franciscus had geleid tot polarisatie en diepe meningsverschillen binnen het college van kardinalen. De uitsluiting van de meeste kardinalen bij belangrijke discussies had bovendien tot onvrede geleid. Tijdens de voorvergaderingen voor het conclaaf van afgelopen mei klonk dan ook een krachtige oproep aan de volgende paus voor meer inspraak en samenwerking.
Kardinaal Robert Francis Prevost, die later paus Leo XIV zou worden, nam deze boodschap ter harte. Eenmaal verkozen riep hij zijn collega’s bijeen op de eerste werkbare datum: de dag na de afsluiting van het Heilig Jaar.
Geheimzinnigheid en gelekte agenda
Vanaf de aankondiging eind vorig jaar was dit consistorie omgeven met geheimzinnigheid. Het bleef onduidelijk wie de organisatie zou verzorgen, hoe er vergaderd zou worden en vooral welke onderwerpen aan bod zouden komen. Uiteindelijk lekte de brief met ‘huiswerk’ uit die de paus naar de kardinalen had gestuurd.
Vier hoofdthema’s moesten bestudeerd worden:
- Evangelisatie volgens de lijn van paus Franciscus
- De hervorming van de Curie en de relatie tussen het bestuursapparaat en lokale kerken
- Synodaliteit – de nieuwe manier om samen met gewone gelovigen de kerk richting te geven
- Liturgische thema’s, waaronder de bij ultraconservatieve katholieken geliefde oude Latijnse mis
Keuze voor vernieuwing boven traditie
Tijdens de vergadering vroeg de paus de kardinalen twee gespreksonderwerpen te kiezen om verder uit te diepen. Een overgrote meerderheid koos voor evangelisatie en synodaliteit, tot teleurstelling van de traditionalistische vleugel die hoopte op meer aandacht voor liturgische tradities.
Voor conservatieve hardliners was het ook wennen aan de werkmethode: verdeeld in werkgroepen aan grote ronde tafels moesten ze vooral naar elkaar luisteren en elkaars lokale kerk en cultuur leren kennen. Deze aanpak was vergelijkbaar met de methode tijdens de Synode voor Synodaliteit, de belangrijkste hervorming van Franciscus voor ingrijpende kerkvernieuwing.
“Zit er nog leven in onze kerk?”
Deze vraag stelde paus Leo XIV tijdens zijn preek op Driekoningen. Volgens hem is het antwoord bevestigend, maar iedereen – ook de kardinalen – moet hem helpen dat leven te laten groeien en bloeien.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De boodschap van paus Leo XIV is helder: dit is de nieuwe manier van samenwerken en kerk-zijn, gericht op eenheid, harmonie en nieuw elan. Door alle kardinalen actief te betrekken, probeert hij de verdeeldheid van de vorige pontificaat te helen en een meer inclusieve bestuursstijl te introduceren.
Of deze aanpak succesvol zal zijn, valt nog te bezien. Een volgende buitengewone vergadering staat al gepland voor eind juni, waarna de paus de kardinalen ieder jaar drie of vier dagen naar het Vaticaan wil halen. Het wordt een belangrijke test voor Leo XIV’s vermogen om het college van kardinalen tot eensgezindheid te brengen.